Door de inzet van warmtepanelen wordt niet alleen dierenwelzijn in een pluimveestal verbeterd. Het is ook een stap naar een gasloze bedrijfsvoering, door een goed samenspel met zonnepanelen. Voor pluimveehouder Johan Leenders uit Swifterbant de reden om de stap te zetten. “De kuikens vinden het plezierig. Ze zijn rustig en stil. Voor ons bedrijf is het voordeel dat we van het gas af kunnen.”
De zogenoemde ‘kraamkamer’ is een samenwerking tussen Smits Agro en Stalverwarming.nl. Het idee is dat de opstart van de kuikens in de ‘oplierbare’ kraamkamer begint. De belangrijkste fase voor de ontwikkeling van de dieren. Bij aanvang van de ronde zijn er normaliter twee oplierbare wanden, met een afstand van ongeveer van maximaal vier meter. In de stal van Leenders gaat het om een dubbele rij warmtepanelen en daardoor vijf meter. Na drie of vier dagen gaat er een wand omhoog zodat de kuiken meer hun vrijheid zoeken. Daarboven hangen de Vita-Lex warmtepanelen van Stalverwarming.nl. De panelen zijn waterdicht en bestand tegen ammoniak. De straling die uit een paneel komt is een lange golflengte van tienduizend Nanometer. Onder de panelen is het ongeveer veertig graden. “Met stralingswarmte warm je massa op, in dit geval de kuikens. De kuikens zullen hun eigen comfortzone zoeken in de kraamkamer. Zoeken ze warmte dan zitten ze onder de panelen. Dit is eigenlijk het moederkloekeffect. Hebben ze het te warm dan gaan ze naar de zijkant. Eventueel kun je dan de panelen oplieren of de temperatuur aanpassen”, legt John van Drunen van Smits Agro uit. Het bedrijf is, naast de voerpannen, verantwoordelijk voor de besturing.
Na dag tien gaat ook de andere wand omhoog en hebben de kuikens de volledige ruimte in de stal. Volgens Van Drunen is de kraamkamer een andere wijze van verwarmen. “We verwarmen alleen daar waar nodig. Niet de lucht, zoals bij andere systemen.” Resultaat is gunstig stalklimaat met minder stookkosten. “Een duurzame oplossing. Helemaal als de stroom wordt geleverd door zonnepanelen.” Van Drunen denkt dat de kraamkamer voor veel pluimveehouders een interessante oplossing is, vooral ondernemers die voor een investering in verwarmingssystemen staan. “Gemiddeld liggen de verwarmingskosten op twee cent per kuiken. Gasprijzen gaan vermoedelijk niet meer dalen. De terugverdientijd van de kraamkamer is nu ongeveer zes tot zeven jaar. Stijgen de prijzen nog verder, dan is deze oplossing nog sneller terug verdiend.”
De aanvragen komen langzaam maar zeker binnen. In negen stallen bij vier verschillende pluimveehouders wordt het concept inmiddels toegepast. Positieve ervaringen, zoals die bij John Leenders, zullen voor meer navolging zorgen, is de verwachting van Van Drunen.
Vijfsterren kip
Pluimveehouder Johan Leenders ziet de kraamkamer als een stap richting een gasloze bedrijfsvoering. In twee stallen houdt hij 35.000 vleeskuikens volgens het concept Oranjehoen. “We voeren onze kippen reststromen van het akkerbouwbedrijf, die ongeschikt zijn voor de winkels. Een mix van wortel, rode bieten en kruiden. Dat kleurt de kippen en hun vlees en geeft het extra smaak mee.” Leenders typeert de Oranjehoen als vijfsterren-kip. Dit zijn thema’s waaraan de bedrijfsvoering voldoet: Een energieneutrale bedrijfsvoering, lokaal kringloopvoer, onderscheidend in kleur en smaak, het Beter Leven-keurmerk en geen antibiotica. “Energie is een moeilijke route, net als de uitdaging om in geen soja in het voer te hebben. Een lekker klimaat en goed voer zorgen er uiteindelijk voor dat de kip gezond is. Je bent wat je eet en onze kippen kleuren daar oranje van. Als de kippen goed eten, blijven ze kerngezond en zijn medicijnen niet nodig.”
In de zoektocht naar een oplossing om de stallen van het gas af te krijgen, kwam Johan Leenders anderhalf jaar geleden uit bij het kraamkamerconcept van Smits Agro en Stalverwarming.nl. Op de staldaken liggen volgens de pluimveehouder voldoende zonnepanelen, die als energiebron ingezet konden worden. “We zijn toen gaan rekenen wat een techniek kon kosten om de investering vlot terug te verdienen. Zo zijn we bij deze toepassing uitgekomen.”
Leenders is positief over het effect. “We kunnen de stallen prima warm houden. Daarmee hebben we ook gerealiseerd dat we van het gas af gaan. De kuiken vinden plezierig. Ze piepen niet, wat je met normaal verwarmen wel ziet. De kuiken zijn heel rustig en stil. Ze zoeken naar hun eigen temperatuurzone en daar worden ze best gelukkig van. Het werkt goed.” Volgens de pluimveehouder uit Swifterbant is het lastig om te stellen of er in de ronde verbeteringen optreden, bijvoorbeeld als het gaat om voederconversie. “Daar zaten we al op een minimum. Wij zien de voordelen dus vooral in een stuk dierenwelzijn en het feit dat we de hele stal met elektriciteit kunnen verwarmen.”
Voor Leenders is de belangrijkste ambitie om de huidige werkwijze op een goede manier te consolideren. “Uitbreiden kan niet, maar we hebben gewoon een mooie boerderij.” Met het verzilveren van de ster ‘energieneutraal’ is de grootste uitdaging nog om de kringloop op het eigen bedrijf rond te maken. “Het is nog niet zo gemakkelijk om twee keer hetzelfde, biologische akkerbouw en het voer, gecertificeerd te krijgen. Alles wat je kan, probeer je te doen, maar het is wel minder makkelijk dan in een situatie waarin beide takken gangbaar zijn. Nu werken we vooral samen met de buurman.”
Tekst en beeld: Martin de Vries
