In december 2024 werd een nieuwe wetgeving gepubliceerd over de preventie en bestrijding van antimicrobiële resistentie bij dieren (Koninklijke Besluit 17 december 2024). Deze wetgeving is momenteel enkel van toepassing voor varkens, vleeskippen, leghennen en vleeskalveren. Bent u houder van één van deze diersoorten? Dan is het belangrijk dat u correct geïnformeerd bent over de mogelijke veranderingen die deze wetgeving met zich mee brengt.
Het antibioticagebruik op bedrijfsniveau wordt al lang gerapporteerd door middel van benchmarkrapporten voor varkens, vleeskippen, leghennen en vleeskalveren. Toch is er iets nieuw in de laatste benchmarkrapporten, beschikbaar sinds maart 2025 (voor varkens, vleeskippen en leghennen). Op basis van de resultaten in dit rapport die over gans het jaar 2024 gaan, werd voor het eerst een antibiotica-bedrijfsstatuut (‘AB-bedrijfsstatuut’) groen, geel of rood toegekend aan het bedrijf, wat mogelijk verplichte corrigerende maatregelen inhoudt. Het AB-bedrijfsstatuut wordt vermeld op pagina 2 van het benchmarkrapport bij de samenvatting van de resultaten.
Welke maatregelen zijn gekoppeld aan het AB-bedrijfsstatuut van het bedrijf volgens deze nieuwe wetgeving?
Groen AB-statuut
Wanneer alle diercategorieën een groen resultaat hebben, dan wordt een groen AB-statuut toegekend. Alles is in orde, er hoeven geen maatregelen genomen te worden.
Geel en rood AB-statuut
Een geel AB-statuut wordt toegekend indien de benchmarkkleurscore van minstens één categorie van de betrokken diersoort geel is. Het AB-statuut is rood indien de benchmarkkleurscore van minstens één categorie van de betrokken diersoort rood is. Van zodra een bedrijf een geel of rood AB-statuut krijgt, moet de bedrijfsdierenarts volgens de nieuwe wetgeving binnen 6 maanden na de toekenning van het statuut in overleg met de veehouder een bedrijfsgezondheidsplan voor het bedrijf opstellen.
Dit moet het mogelijk maken om de situatie op het bedrijf te corrigeren, op basis van een schriftelijk, gedateerd rapport waarin bijvoorbeeld de voeder- en waterkwaliteit, huisvesting, bioveiligheid, aankoopbeleid, hygiëne en desinfectie en de vaccinatie worden beoordeeld. Dit rapport noemt men de ‘evaluatie van de bedrijfsgezondheid’. Naast de ‘evaluatie’ van de bestaande toestand om ziektes op het bedrijf te voorkomen, moeten er ook nieuwe acties worden gedefinieerd en gepland in de tijd, in een zogenaamd ‘actieplan’.
Rood AB-statuut gedurende 3 opeenvolgende jaren én voor dezelfde diercategorie
Dan heeft de veehouder een coach nodig. Dit is de meest kenmerkende maatregel van deze nieuwe wetgeving. Dit is bijvoorbeeld van toepassing bij:
- een varkensbedrijf met meerdere diercategorieën, maar waar telkens de categorie van de gespeende biggen rood is voor 3 opeenvolgende jaren;
- een inrichting met de categorie van vleeskippen die telkens rood is voor 3 opeenvolgende jaren;
- een vleeskalverbedrijf waar deze categorie rood is voor 3 opeenvolgende jaren.
In dergelijke gevallen is het verplicht een erkende AR-coach (Antibiotic Reduction-coach) aan te stellen in overleg met de bedrijfsdierenarts. Dit dient binnen 2 maanden na het beschikbaar zijn van het rapport te gebeuren.
Het doel is om de veehouder te ondersteunen bij het verminderen van het gebruik van antibiotica op zijn bedrijf, gedurende een coachingstraject van minstens 24 maanden.
Wanneer wordt het AB-bedrijfsstatuut toegekend?
Het AB-bedrijfsstatuut wordt één keer per jaar toegekend op basis van de resultaten van een gans kalenderjaar. Dit gebeurde voor het eerst in het Sanitel-Med-rapport uitgestuurd in het eerste semester van 2025. Let op: als in het rapport van 2025 een rood AB-bedrijfsstatuut vermeld wordt en de Sanitel-Med-rapporten van 2024 (over het jaar 2023) en van 2023 (over het jaar 2022) tonen ook een rode kleurscore voor dezelfde diercategorie, dan is er de verplichting om een AR-coach in te schakelen.
Tussentijdse rapporten die ontvangen worden in de loop van een jaar vermelden geen AB-bedrijfsstatuut, maar helpen veehouders en hun dierenartsen om het antibioticagebruik over kortere periodes op te volgen.
Wat betekent de nieuwe wetgeving voor BePork-varkenshouders?
… m.b.t. het bedrijfsgezondheidsplan:
U bent een varkenshouder en neemt deel aan het BePork-kwaliteitssysteem? Dan voldoet u al aan de nieuwe wettelijke vereiste voor opmaak van een bedrijfsgezondheidsplan. BePork-bedrijven maken immers al sinds 2021 samen met hun dierenarts jaarlijks een bedrijfsgezondheidsplan op. Het bedrijfsgezondheidsplan dat u opmaakt voor het BePork-kwaliteitssysteem voldoet aan de eisen van het wettelijk bedrijfsgezondheidsplan. U maakt dit online op via de AB Register databank. Het bedrijfsgezondheidsplan moet volgens de wet wel ondertekend worden door de verantwoordelijke en de bedrijfsdierenarts. Dit wordt binnenkort ook mogelijk in AB Register. Belpork vzw brengt zijn leden en hun dierenarts hierover dan ook op de hoogte via email.
… m.b.t. het inroepen van een coach:
Sinds 2021 moeten BePork-bedrijven met een langdurig hoog antibioticumgebruik (zogenaamd alertgebruik) bijkomende maatregelen nemen die stelselmatig opbouwen. Elke keer dat er vastgesteld wordt dat er alertgebruik is, ontvangt het bedrijf een actiecode die optelt van A1 tot A7. Bij elke actiecode horen maatregelen. De actiecode kunt u vinden bij uw bedrijfsrapport in AB Register (zie Figuur 2).
Een actiecode wordt tweemaal per jaar berekend: bij het bedrijfsrapport dat u in maart ontvangt en bij het bedrijfsrapport dat u in september ontvangt.
De bijhorende maatregelen worden uitgelegd in de bijlage bij uw bedrijfsrapport. BePork bedrijven die een A3 actiecode ontvangen zijn vanuit het BePork kwaliteitssysteem verplicht een coach in te roepen. U kiest hiervoor uit de door Belpork erkende coaches die u vindt op de website van BePork. Onze coaches zullen ook steeds erkend moeten zijn als AR-coach voor de wetgeving.
Enkele aandachtspunten
Voor een juiste berekening van het antibioticagebruik in het benchmarkrapport is het essentieel om niet alleen het gebruik van antibiotica correct in te voeren in het datacollectiesysteem, wat de verantwoordelijkheid is van de bedrijfsdierenarts, maar ook om de dieraantallen aanwezig in Sanitel te verifiëren en eventueel aan te passen opdat deze actueel en correct zouden zijn. Dit laatste is een verantwoordelijkheid van de veehouder.
Waar kunnen benchmarkrapporten geraadpleegd worden?
- voor varkens-, pluimvee- en vleeskalverhouders: via de Sanitel-Med toepassing.
- voor varkenshouders ook via AB Register. Deze krijgen een melding via e-mail over de beschikbaarheid van hun benchmarkrapport.
Herbekijk de webinars die AMCRA onlangs organiseerde samen met Belpork en DGZ.
Infosesses en webinars werden georganiseerd om de implicaties van de nieuwe wetgeving voor veehouders en dierenartsen toe te lichten. De presentaties van AMCRA, Belpork en DGZ kunnen herbekeken worden. om nog meer praktische informatie te krijgen.
Bron: DGZ
