Onder de rook van Amsterdam verreist in Muiden een mini-rondeel. In Den Haag werd eerder dit jaar al een micro-rondeel geopend. In Muiden lopen 200 kippen op een zorgboerderij: dat heeft een therapeutisch werking op de bewoners en vormt tegelijk een mooie proeflocatie voor diverse innovatie stalverbetering.
Het stalconcept Rondeel heeft de laatste jaren zijn strepen al verdient in de sector, maar richt zich met de bouw van deze mini-rondeel ook op het informatieve, maatschappelijk aspect. De mini-rondeel op zorgboerderij Hoogerlust heeft naast de zorgfunctie dan ook een educatieve rol. De Galiën: “Vrije uitloop is natuurlijk prachtig, maar vanuit ziektedruk zitten daar wel wat nadelen aan. Zeker bij grote aantallen. Rondeel-stallen hebben een overdekte vrije uitloop. Hierdoor is de ziektedruk lager en zijn wij als zorgorganisatie verzekerd zijn van continuïteit, ook als er een ophokplicht is bij een uitbraak van vogelgriep.”
Kip draagt bij aan zorgfunctie
“We willen het concept Rondeel laten zien aan de mensen in Amsterdam en omgeving. Voor ons in de combinatie niet ingewikkeld. Wij wisten al dat de kip bijdraagt aan de zorgfunctie”, zo stelt De Galiën.
Natuurlijke regulering
Peter Koelewijn (communicatieadviseur voor Rondeel) onderstreept die gedachten: “Dieren werken heilzaam. De natuur werkt regulerend. Het hele Rondeel-concept is gebaseerd op natuurlijke regulering. Hoe onnatuurlijker het je maakt: hoe meer problemen je krijgt. Rondeel tracht de kip dus zoveel mogelijk in zijn natuurlijke habitat te plaatsen en daar horen mensen ook bij.”
“Kippen werken therapeutisch”
Marijke Schwirts (therapeutisch opgeleid) werkt sinds 2009 op zorgboerderij Hoogerlust (de originele naam van de boerderij). Schwirts maakt plannen voor de begeleiding van iedere bewoners van de boerderij en merkt inderdaad dat pluimvee een positief effect heeft in de dagelijkse verzorging. “Kippen werken therapeutisch, niet voor iedereen. We hebben hier mensen die kippen heel leuk vinden: optillen en aaien en daarnaast heeft het geluid van de kip een rustgevende werking. ‘Hulpboeren’ die geen moeite hebben met het gefladder worden er echt rustig van. Door met dieren te werken lukt het ons om bewoners uit hun schulp te laten kruipen en op die manier draagt dat bij aan het terugbrengen van deze mensen in de maatschappij.”
Koelewijn ziet ook juist daarin de toevoegde waarde van de realisatie van de Mini-Rondeel: “We zitten niet voor niks zo dicht bij de grote stad. Dit gaat verder dan Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen. Het gaat om interactie tussen mens en dier. Rondeel wil dat ook realiseren tussen mens en maatschappij. Zo kunnen we ook de pluimveesector positief profileren.”
Maatschappelijke tendens
Koelewijn merkt dat juist daaraan de laatste dertig jaar te weinig is gedaan. Het Rondeel-project is vanuit de burger opgezet, in samenwerking met Natuur & Milieu en wij krijgen kippen. “De kip staat centraal. We laten zien wat we doen en dan verandert de maatschappelijk tendens ook richting onze sector. Als hier mensen langskomen dat zien ze links 3000 en rechts 3000 kippen. We horen dan vaak: wat veel! Maar mensen beseffen niet dat de schaalgrootte waarmee wij werken in de reguliere pluimveehouderij niet levensvatbaar is. Daar praten we over 80.000 of meer. Er moet dus uitgelegd worden waarom dat zo is. Die waarde-vertaling is juist hier goed zichtbaar te maken.”
Educatie en voorlichting
Schwirts ziet dat het kippengedrag ook anders is dan bij reguliere pluimveebedrijven: “Ik weet niet precies hoe dat gaat, maar in grote stallen wordt volgens mij niet handmatig met gemengd graan en oud brood gestrooid. Hier is dat gewoon een onderdeel van de verzorging van de kippen.”
“Integratie sector en maatschappij”
Daarnaast is er op de Mini-Rondeel te Muiden een duidelijke focus op educatie: “Openheid en transparantie door te laten zien wat er gebeurt. Onze winkel wordt straks ook in de Rondeel geplaatst. Kinderen kunnen daar handmatig de eierband bedienen. Ze kunnen dus de eitjes zelf uit het hok draaien. “Dat is een stuk educatie wat we hier geven. Hier werkt dat van twee kanten: de burger komt vanuit de maatschappij naar de zorgboerderij. Die zien wat de zorgvrager kan doen voor die maatschappij. Dat integreert met elkaar. Wat is er leuker voor kinderen dan zelf zeven eitjes te draaien? Hierdoor leren ze op speelse wijze hoe het proces werkt: eieren komen niet uit supermarkt, maar van de pluimveehouderijen. Zeker in de stad is dat gegeven nog niet bekend.”
Biologisch versus scharrel
In de Rondeel-stallen lopen scharrelkippen die op biologische wijze gehouden worden. Rondeel koos er bewust voor om geen biologische kippen te gaan houden. Koelewijn: “Qua drie sterren is het welzijn voor kippen – dat is onlangs nog onderzocht op onze nieuwe vestiging in Vaassen – zelfs beter dan bij biologische kippen. Maar dat is geen boodschap voor de consument. Wij maken een afweging en geven bijvoorbeeld geen biologisch voer. Biologische kippenstallen zijn te veel aan regels verbonden. Wij van Rondeel werken vanuit een gedachten die niet regels gedreven is, want als je dat doet betekent het dat je in bedrijfseconomische zin zo goedkoop mogelijk aan de regeltjes gaat voldoen. Want alleen dan kan je eraan verdienen.”
Koelewijn vervolgt: “Stallen met een 3-sterrenkeurmerk leveren niet per definitie betere producten. Het keurmerk zegt alleen iets over het volgen van de regels. Wij zijn waarde-output gedreven en dan kan je alleen afmeten aan het gedrag en leefklimaat van de kip. Als de kip weer kip kan zijn, dan is dat niet in waarde uit te drukken.”
Dagbestedingsbudget
Het verdienmodel bij de Mini-Rondeel zit hem in de combinatie zorg en verzorging. André de Galiën: “Financieel gezien draaien wij op het dagbestedingsbudget dat de ‘hulpboeren’ meenemen. Als ze hier vervolgens zijn, dan worden ze natuurlijk ook aan het werk gezet. We hebben een klussenlijst en die worden door onze hulpboeren uitgevoerd. Daardoor voelen zij zich beter en gaan aan het eind van de dag blij terug naar huis. Bezig zijn werkt ontspannend. En dat gegeven zorgt voor uiteindelijk minder medicatie en minder zorg. Eigenlijk is Rondeel het enige stalconcept dat hier past.”
