Sectorpartijen en experts werken samen om zoveel mogelijk informatie over fipronil te verzamelen en te vertalen naar praktische adviezen voor pluimveehouders en hun adviseurs. Ook wordt intensief samengewerkt met dierenartsen in het veld, onder andere via Veterinaire Monitoring Pluimvee (VMP) en de Vakgroep Pluimvee van de KNMvD (VGP), waarbij practici actuele kennis uitwisselen. Een aantal practici levert daarnaast een actieve bijdrage aan lopende onderzoeken. Op deze manieren kunnen zij relevante informatie centraal verzamelen.
Hieronder vindt u adviezen gebaseerd op de huidige beschikbare kennis. De adviezen houdt de Gezondheidsdienst voor Dieren up-to-date. Dat wil zeggen: zodra meer kennis beschikbaar komt over fipronil en praktische methoden om uw bedrijf en dieren zo snel mogelijk ‘vrij’ te krijgen, delen zij dit met u via deze webpagina.
Op deze website worden middelen genoemd die fipronil kunnen afbreken. Hierbij wordt in principe altijd de werkzame stof genoemd. Er worden dus geen merknamen van producten genoemd. Het is aan de gebruiker van deze middelen om te bepalen welke producten met de betreffende werkzame stoffen gebruikt mogen worden en in welke concentratie. Hierbij moet ook gekeken worden naar aanvullende eisen zoals die van Skal Biocontrole. Skal Biocontrole geeft aan dat OZON in elk geval niet toegestaan is in de biologische houderij. De werkzame stof waterstofperoxide is wel toegestaan. U kunt met Skal Biocontrole contact opnemen om te controleren of het product en de concentratie die u wilt gebruiken zijn toegestaan.
Klik op de adviezen in de tabel voor meer informatie
*Indien het reinigingswater op een verantwoorde manier kan worden afgevoerd, zonder in oppervlaktewater terecht te komen, is dit wel een optie.
Toepassing waterstofperoxide H2O2 in de praktijk (na grof reinigen)
Zoals hieronder verder wordt toegelicht, blijkt uit de onderzoeken in het laboratorium dat 30% waterstofperoxide (H2O2) na 2 uur inwerken een significante afname van fipronil geeft. Het zou zo kunnen zijn dat door H2O2 in lagere concentraties meerdere malen toe te passen en/of langere tijd in te laten werken er ook afbraak van fipronil plaatsvindt. Bovendien is de toepassing van 30% H2O2 onder praktijkomstandigheden niet altijd mogelijk. In onderstaande tabel zijn daarom adviezen voor de toepassing van H2O2 samengevat voor twee situaties: een lege stal en een stal met dieren erin. Deze toepassingen zijn nog niet onderbouwd met resultaten uit gecontroleerd onderzoek. Er zijn wel verschillende praktijkvoorbeelden bekend waar goede resultaten zijn bereikt. Het is niet nodig om gestabiliseerde waterstofperoxide te gebruiken.
| Toepassing waterstofperoxide (H2O2) in de praktijk | |
| Lege stal – opties | Stal met dieren – opties |
| 1. 30% H2O2 aanbrengen op fipronil besmette oppervlakten en minimaal 2 uur in laten werken | 1. 3% H2O2 driemaal aanbrengen op fipronil besmette oppervlakten met een tussentijd van maximaal 8 uur (na opdrogen kan met volgende behandeling worden begonnen) |
|
2. 15% H2O2 tweemaal aanbrengen op fipronil besmette oppervlakten met een tussentijd van 4 uur (na opdrogen kan met volgende behandeling worden begonnen) |
|
Vragen en antwoorden over toepassing H2O2
Klik hier voor de antwoorden op veelgestelde vragen over de toepassing van H2O2.
Fipronil
In deze video leggen Guillaume Counotte (Toxicoloog bij GD) en Ruth Bouwstra (Sectormananger Pluimvee bij GD) uit wat fipronil is en wat op dit moment de beste adviezen zijn om uw bedrijf en dieren ‘vrij’ te krijgen.
Meer over fipronil
Wat is fipronil?
Fipronil is chemisch gezien een fenylpyrazol insecticide dat een toelating heeft voor het doden van vlooien bij huisdieren en van mijten en teken. Het wordt ook gebruikt voor het ontsmetten van zaden in de akkerbouw. Het mag niet worden gebruikt bij dieren die in de voedselketen kunnen komen of waarvan producten bestemd zijn voor voedsel (eieren).
Fipronil is erg vetoplosbaar: het lost ongeveer 10.000 keer beter in vet op dan in water. Bij opname (door de bek of door de huid) wordt het grootste deel (meer dan 50 procent) uitgescheiden via de mest bij kippen. Via de lever wordt fipronil omgezet in de metaboliet fipronil-sulfon: dit is net zo actief (misschien zelfs actiever) als fipronil zelf. De halfwaardetijd (de tijd waarin de helft van fipronil in het lichaam van de kip wordt afgebroken) wordt geschat op acht dagen. Als je de concentratie van fipronil in het ei vergelijkt met de concentratie in buikvet dan kan er net zoveel fipronil in ei zitten.
Wat doet GD?
GD test welk middel geschikt is om fipronil onschadelijk te maken, stelt protocollen op voor bemonstering en stelt monsternamepakketten beschikbaar. Daarnaast houdt GD zich bezig met het opstellen en testen van een model om de effectiviteit van ruien te meten en voorspellingen te kunnen doen.
Het chemisch onschadelijk maken van fipronil
Er wordt steeds gesproken over ‘fipronil’. Maar eigenlijk bedoelen ze een combinatie van de oorspronkelijke stof fipronil en de metabolieten (omzettingsproducten). Voor kippen zijn de belangrijkste metabolieten het fipronil-sulfon, fipronil-sulfid en fipronil-desulfinyl. Vooral het fipronil-sulfon wordt als net zo schadelijk beschouwd als de oorspronkelijke verbinding (misschien zelfs wel schadelijker). Daarom moeten bij het testen van de werking van een chemische stof die fipronil onschadelijk moet maken, al deze stoffen worden gemeten. Er zijn stoffen in de literatuur beschreven (bijvoorbeeld kaliumpermanganaat) die wel fipronil oxideren, maar niet de metabolieten onschadelijk maken.
Waterstofperoxide in een hoge concentratie (30% oplossing) lijkt fipronil af te breken, in een inwerktijd van 2 uur. Ook de metabolieten van fipronil worden afgebroken onder deze omstandigheden. Een gehalte van 30% waterstofperoxide is erg hoog en moet voorzichtig worden gebruikt. Dieren en mensen mogen niet in contact komen met deze oplossing. Andere geteste middelen laten geen afbraak van het totale gehalte aan fipronil zien onder de geteste omstandigheden (onder andere inwerkingstijd van 2 uur). De geteste middelen zijn: waterstofperoxide in lagere concentraties (3% en 15% oplossing), actief chloor en de actieve stof uit Virkon S.
Verder onderzoek wordt gedaan om andere concentraties, inwerktijden en middelen te testen.
Protocollen
Er zijn protocollen beschikbaar voor bemonstering van fipronilresten na het reinigen van de stal, bemonstering van de uitloopruimte en voor het inzetten van verklikkerkippen. De monsters in de stal en de uitloopruimte dienen door de dierenarts te worden genomen. Monsternamepakketten voor het bemonsteren van de stal en de uitloopruimte, inclusief de benodigde inzendformulieren, zijn verkrijgbaar via de GD Webshop. Uitslagen van zelf ingestuurde monsters worden door de NVWA niet geaccepteerd voor het vrijgeven van bedrijven. De onderzoeken zijn dus enkel ter indicatie voor uzelf.
