Vaccinatie van vleeskuikens tegen coccidiose gaat toenemen. Die verwachting sprak pluimveedierenarts Patrick de Jong uit op de HIPRA University bijeenkomst op donderdag 22 mei in Klarenbeek. “ In de legsector wordt alles al geënt tegen coccidiose en de vleeskuikensector gaat volgen.”
De Jong ziet verschillende ontwikkelingen die vaccinatie tegen coccidiose bij vleeskuikens een boost kunnen geven. De publieke opinie is er daar één van. De dierenarts wijst daarbij op Noorwegen, waar de vleeskuikensector succesvol is overgeschakeld op honderd procent coccidiose-vaccinatie. ”Er ontstond in Noorwegen in het vorige decennium rumoer onder consumenten over het gebruik van coccidiostatica in het vleeskuikenvoer, vanwege de antibacteriële werking. Wetenschappers gingen zich ermee bemoeien en uiteindelijk ging zelfs de premier van Noorwegen er allerlei uitspraken over doen. Toen was het hek van de dam. Paniek onder consumenten en de verkoop van vleeskuikenvlees daalde in 2015 fors. De sector moest iets doen om het tij te doen keren.”
De Noorse vleeskuikensector besloot om voor eind 2016 in zijn geheel te stoppen met het gebruik van een veelgebruikt coccidiostaticum in het voer. “Bezorgdheid alom natuurlijk. De angst was groot dat dit zou gaan leiden tot meer antibioticagebruik. Want coccidiostatica hebben een antibacteriële werking en zorgen voor een betere darmgezondheid. Maar zonder ging het hartstikke goed. De Noorse vleeskuikensector besloot toen alle coccidiostatica uit het voer te laten. Op dit moment is alle Noorse vleeskuikenvoer honderd procent coccidiostatica-vrij en andere Scandinavische landen volgen dat voorbeeld. Slechts een enkele keer worden coccidiostatica therapeutisch ingezet.”
Hittestress voorkomen
Een andere reden waarom vaccinatie tegen coccidiose volgens De Jong in populariteit gaat toenemen, is de stijging van de temperatuur. De dierenarts van HIPRA vertelt dat warmer wordende voorjaars en zomers slecht samengaan met coccidiostatica. “Bepaalde stoffen zorgen ervoor dat een kuiken de hitte minder makkelijk kwijt kan. Dit geeft bij heel warm weer meer kans op uitval. Voerfabrikanten houden hier al rekening mee en zetten in warmere periodes andere coccidiostatica in. Maar een strategie kan ook zijn om juist in die periodes te vaccineren tegen coccidiose. Je loopt minder risico op nadelige gevolgen van hittestress en je werkt resistentie-ontwikkeling voor coccidiostatica tegen. Want subklinische coccidiose komt het meest voor bij vleeskuikens wanneer er resistentie tegen coccidiostatica is ontwikkeld.”
Wat gaan grote afnemers doen?
Veel grote pluimveevleesverwerkers en retailers hebben zich gecommitteerd aan het Better Chicken Commitment (BCC). In Nederland zien we dat onder andere terug in het Beter Leven 1 Ster-concept. Dit biedt de sector kansen, maar er zijn ook zaken om rekening mee te houden. “Als een afnemer of groep van afnemers beslist dat hij geen coccidiostatica meer in het voer wil vanwege de antibacteriële werking, dan kan het ineens hard gaan met de vaccinatie tegen coccidiose in Nederland”, stelt De Jong.
Internationale bevindingen
Als laatste wijst De Jong op bevindingen binnen Broilernet als het gaat om coccidiose-aanpak. Binnen dit samenwerkingsverband van dertien Europese landen op het gebied van de vleeskuikenhouderij concluderen wetenschappers en praktijkmensen dat weglaten van coccidiostatica gecombineerd met vaccinatie tegen coccidiose zorgt voor een lagere voerconversie, een betere voerwinst en een verlaging van de CO2-footprint.
“Vaccinatie tegen coccidiose is al gemeengoed in de opfok van de vermeerdering en in de legsector. De vleeskuikensector gaat volgen”, voorspelt De Jong.
Wanneer denken aan vaccineren?
Vaccinatie kan ondersteunend werken in de aanpak en preventie van coccidiose. Signalen die kunnen wijzen op een coccidiose-infectie zijn onder andere tegenvallende technische resultaten, zoals een lagere groei of slechte voerconversie. Daarnaast kan nat of vochtig strooisel wijzen op aanwezigheid van de parasiet. Ook onverteerde mest en bloed in de mest en verhoogde uitval kunnen wijzen op darmproblemen. Bij sectieonderzoek kan een laesiescore meer vertellen over de aanwezigheid van coccidiose. Ook als wisselingen van anti-cox-middelen onvoldoende effect hebben, kan het verstandig zijn de vleeskuikens extra te ondersteunen middels vaccinatie.
Hoe vleeskuikens vaccineren?
Vaccineren gebeurt met een entstof met levende oöcysten, dit zijn de eitjes van de Eimeria-parasiet. Als wordt geënt met behulp van een sprayapparaat, dan is het belangrijk dat het filter bij het sprayapparaat wordt weggehaald. De oöcysten kunnen er namelijk op blijven liggen. De nozzles moeten niet te klein zijn, om te voorkomen dat de oöcysten beschadigd worden. Het is belangrijk dat de oöcysten homogeen door de vloeistof zitten en blijven zitten.
Om de kuikens goed te kunnen raken, adviseert De Jong de kuikens op te sluiten in vakken gemaakt van PVC-buizen met een diameter van minstens 12,5 centimeter. In de vakken moeten twee banen met kuikenpapier liggen. Voeropname en vertering zorgt namelijk voor extra activatie van de oöcysten. Maak volgens De Jong de vakken niet te breed en van twee kanten benaderbaar, zodat alle kuikens goed geraakt kunnen worden. Na het sprayen moeten de kuikens minimaal 30 minuten in het vak blijven zitten.
In-ovo, dus in het ei in de broederij, is ook mogelijk. Voor pluimveehouders die toch al in-ovo enten kan een in-ovo coccidiose-enting een mooie aanvulling zijn. Uit onderzoek van adVee Dierenartsen blijkt dat dit goed werkt. “De uniformiteit is beter en de darmgezondheid hoeft minder vaak bijgestuurd te worden. Het typische voeropname-dipje is er niet meer en de toename van de voeropname is stabiel. Coccidiostatica in het voer is niet meer nodig en de technische resultaten zijn voorspelbaarder, vertelt dierenarts Janny Hermans van adVee, die het onderzoek coördineerde.
Tekst: Gerben Hofman
Beeld: Shutterstock en HIPRA
