Na vleeskuikenhouders en houders van ouderdieren zien ook steeds meer leghennenhouders de voordelen in van nevelkoeling, merkt ventilatiespecialist William de Koning van VEKO Ventilatietechniek. “Extreme zomers hebben pluimveehouders aan het denken gezet.”
In 2021 viel het mee, maar in de jaren ervoor hadden veel pluimveehouders te kampen met extreme hitte. Dit resulteerde in veel directe schade door uitval, maar in de maanden erna ondervonden pluimveehouders nog naweeën van de hitteperiode. “Er was gedurende een langere periode meer uitval en er waren meer coliproblemen”, weet De Koning. “Dit heeft mensen aan het denken gezet. In eerdere jaren had je als leghennenhouder op warme dagen last van minder voeropname en minder productie, maar daar bleef het dan ook bij. Tegen de extreme temperaturen van de afgelopen jaren zijn kippen minder goed bestand. Nevelkoeling, waarbij water onder hoge druk heel fijn wordt verneveld, maakt dan echt het verschil. In de stal en in het hoofd van de pluimveehouder. Want ook als het niet te warm is, is het een fijn idee dat je koeling achter de hand hebt, mocht de temperatuur toch omhoog schieten. Dit geeft rust in het koppie.”
Ook goede oplossing bij wintergarten
Nevelkoeling is volgens De Koning de beste methode om in de zomer de stal koel te houden. “Een alternatief is padcooling. Hier kun je nog heftiger mee koelen, maar het moet wel net passen in de stal. Je hebt sowieso onderdruk nodig. Hierdoor werkt het niet in een stal met wintergarten. Als de uitloopschuiven open gaan, zoekt de lucht de weg van de minste weerstand en komt niet meer binnen via de pads binnen. Nevelkoeling is in dit geval wel goed toe te passen. Wij adviseren dan te beginnen met een leiding met nozzles in de wintergarten. Zo koel je de wintergarten al mooi af en komt de lucht gekoeld de stal binnen. In de stal zelf leg je direct achter de uitloopschuiven een leiding met nozzles aan en midden in de stal ook nog eentje. Kies hierbij voor nozzles die druppels van tien micron geven. Dit is een heel fijne druppel, waardoor de lucht minder snel verzadigt op het moment dat er weinig trek is.”
Goed plan belangrijk
De ervaring van De Koning is dat voor nevelkoeling een goed plan moet worden opgesteld. “Vraag jezelf af wat je ermee wilt bereiken. Wil je er alleen mee koelen, of wil je ook kunnen bevochtigen of mint toevoegen? Wat is de stalcapaciteit en welke pomp, leidingen en nozzles horen daar dan bij? Waar moet het systeem in de stal komen? Wat moeten de posities van de nozzles zijn? Omdat wij ook gespecialiseerd zijn in stalklimaat, nemen we altijd de ventilatie mee in het plan. Een goed plan is maatwerk. Geen stal is immers hetzelfde”, vertelt De Koning. Als het systeem is geïnstalleerd, vergt het niet veel, maar wel belangrijk onderhoud. “Een verstopte nozzle kun je eraf halen en een tijdje in een bakje azijn leggen. Aan het eind van de zomer is het verstandig de leiding leeg te latenlopen en de nozzles eraf te halen en uit te blazen. Zeker met het oog op bevriezing kan het in de wintergarten verstandig zijn de leidingen leeg de winter in te laten gaan. Voor het begin van het volgende seizoen moet de leiding eerst even goed doorgespoeld worden.”
Strooisel droog houden
Op warme zomerse dagen is de relatieve luchtvochtigheid in de pluimveestal bijna altijd laag genoeg om te kunnen koelen met nevelkoeling zonder dat het strooisel nat wordt. De Koning legt uit dat hier met behulp van pulspauzes op gestuurd kan worden. “Je begint bijvoorbeeld met iedere 120 seconden twintig seconden te nevelen. Naarmate het warmer wordt, nevel je meer, tot maximaal honderd van de 120 seconden. Zo blijven er altijd twintig seconden over om vochtige lucht af te voeren. Je kunt dit doorgaans regelen via de klimaatcomputer of in de aansturing van de pomp zelf.” Wordt de luchtvochtigheid te hoog, bijvoorbeeld net voor een onweersbui, dan is het volgens De Koning belangrijk de koeling op tijd te stoppen. “Laat de relatieve luchtvochtigheid niet hoger worden dan 85 tot 90 procent. Anders kunnen de kippen stikken. Daarom is een luchtvochtigheidssensor belangrijk, maar de meeste klimaatsystemen beschikken daar wel over.”
“Investeer in één keer goed”
De Koning is van mening dat een investering in koeling al snel rendeert. “Het is relatief goedkoop. We praten over een investering van vijf- à zesduizend euro voor een grote stal. Je kunt kiezen voor een nog lagere investering door buiten voor de luchtinlaat te koelen met water. Maar dit werkt veel minder mooi dan binnen, het kost veel meer water en is minder makkelijk te automatiseren. Het kan ook nog eens ten koste gaan van de waterdruk op je waterleiding. En als er veel ijzer in het water zit, krijg je bruine plekken op je buitenmuur. Als je toch investeert, investeer dan goed. Het geeft je veel rust in het hoofd. Anders bezorgt hittestress jezelf een machteloos gevoel.”
Tekst: Gerben Hofman
Beeld: Veko Ventilatie en Pluimveebedrijf De Dallen
