Steeds meer consumenten kiezen voor biologisch voedsel. Waarom vullen Nederlanders steeds vaker hun boodschappenmand met biologische alternatieven? En hoeveel rek zit er nog in deze markt?
Het biologische segment groeide de afgelopen jaren van niche naar een volwaardige markt waarin ook de grotere foodbedrijven opereren. Zo verdubbelde discounter Lidl in twee jaar tijd het aantal biologische producten in de schappen tijd en biedt Albert Heijn inmiddels ruim 1.000 biologische alternatieven aan. Bio wordt dus mainstream. Met de Biobeurs in Zwolle in aankomst (17 en 18 januari 2018) is het tijd om de stand van zaken in de biologische voedselketen tegen het licht te houden.
Biologisch blijft groeien
De afzet van biologische voeding groeit in Nederland veel sneller dan de afzet van de rest van de foodmarkt. De afgelopen vijf jaar is de afzet van biologische voeding in Nederland met gemiddeld 10% per jaar gestegen, terwijl de voedingsmarkt als geheel maar 1% per jaar groeide. De Rabobank verwacht dat het marktaandeel van biologisch in Nederland de komende jaren nog verder groeit, van 3% nu tot 7% in 2025. Ten opzichte van het buitenland heeft Nederland nog wel een achterstand in te halen. In Denemarken is het biologische marktaandeel ruim 8%, terwijl het marktaandeel in Duitsland ruim 4% behaalt.
Populairste producten: weinig bewerking en voldoende grondstoffen
De sterkst groeiende categorieën biologische voeding zijn eieren, brood en banket, vlees, soep en babyvoeding (zie Figuur 1 en Figuur 2). Afgezien van babyvoeding hebben deze producten relatief weinig bewerking nodig en kennen de producten weinig schaarste in het aanbod van grondstoffen. Prijs is ook in het biologisch segment een belangrijke aankoopfactor; producten zijn nu eenmaal duurder als zij sterk bewerkt zijn of gemaakt zijn van schaarse grondstoffen.
Drie redenen waarom de consument kiest voor biologisch
1. Vertrouwen in biologische keten
Recente schandalen in de reguliere voedselketen hebben het vertrouwen van de consument geschaad. De strikte eisen waaraan de productie en verkoop van biologisch eten moet voldoen, geeft de consument vertrouwen. Consumenten beoordelen dat biologisch voedsel veilig is, duurzaam is geproduceerd en dat de keten transparant is over de herkomst van het eten. Nathalie van Verschuer van biologische producent Mariënwaerdt beaamt dit. “De consument vertrouwt biologisch voedsel, dat heeft de vraag doen exploderen.”
2. Gezonder dan gangbaar voedsel
De consument wordt meer en meer bewust van de impact van voedsel op gezondheid. In het vorig jaar door Gfk uitgevoerde onderzoek blijkt dat biologisch in de ogen van veel consumenten gezonder is dan gangbaar geproduceerd voedsel.
3. Toenemend aanbod maakt biologische producten toegankelijker
De sterke groeicijfers en het toenemende marktaandeel leiden ertoe dat de grote supermarktketens en discounters hun aanbod van biologische producten verbreden. Biologisch voedsel wordt daardoor toegankelijk voor een breder publiek. De verwachting is dat het prijsverschil tussen biologisch en regulier verder afneemt door verdere professionalisering van de keten en hogere rotatiesnelheid op het schap.
Specialisten moeten nog unieker worden in het assortiment om zo complementair te zijn aan de lokale supermarkt.
Supermarkt groeit ten koste van speciaalzaak
De supermarkten spelen met een breder biologisch assortiment in op de consumentenvraag naar gezonder en duurzamer voedsel. Hun groeiende marktaandeel gaat vooral ten koste van de versspeciaalzaak. Voor de specialist is het zaak om nog unieker te worden in het assortiment om zo complementair te zijn aan de lokale supermarkt.
Biologisch ondernemer Nathalie van Verschuer herkent dit beeld. "De grote supermarkten trekken een deel van de vraag naar zich toe. Als kleine delicatessenproducent kiezen we er bewust voor hier niet in mee te gaan. Anders word je te afhankelijk van één of twee grote afnemers, en ben je minder uniek voor andere afnemers."
Nederlandse landbouw maakt inhaalslag
Bovenstaande trends zorgen voor een bovengemiddelde groei van de omzet in het segment. Een belangrijke voorwaarde hierbij is dat het grondstoffenaanbod de vraag kan bijhouden. Schaarste in de beschikbaarheid van grondstoffen is één van de grootste uitdagingen.
Nu de keten verder professionaliseert, zijn er kansen voor agrarische ondernemers die willen omschakelen.
Positief is de groei van het landbouwareaal in Nederland dat ingezet wordt voor biologische productie (zie Figuur 3). De afgelopen jaren steeg ook het aantal landbouwbedrijven, verwerkende ondernemingen en handelsondernemingen dat zich richt op de productie of verkoop van biologisch voedsel. Nu de keten verder professionaliseert door de toetreding van grote afzetorganisaties en verwerkers, zijn er kansen voor agrarische ondernemers die willen omschakelen. Met name voor akkerbouwers kan dit aantrekkelijk zijn.
Zitten er grenzen aan de biologische groei?
Ondanks de sterke groei in vraag kent de biologische sector ook de nodige uitdagingen. De grootste uitdaging is volgens Nathalie van Verschuer het verwaarden van biologische producten. "Het prijsniveau van biologisch is nu eenmaal hoger. De consument is niet altijd bereid dit te betalen. Als ondernemer ben je altijd op zoek naar de balans tussen volume en prijs."
Verdere opschaling via het supermarktkanaal kan leiden tot daling van de biologische prijs naar een niveau dat een grotere groep consumenten accepteert. Zo bereikt u een bredere doelgroep die nu niet of nauwelijks bioproducten afneemt. Vorig jaar toonde Gfk aan dat 79% van de Nederlandse vrouwen aangeeft meer biologisch voedsel te kopen bij een lagere prijs. Een prijsdaling kan er echter ook toe leiden dat het exclusieve, karakter van het product afneemt als discounters biologische product in hun assortiment opnemen.
Horeca blijft achter in biologisch aanbod
Uit de marktdata van FNLI blijkt dat de horeca nog achterblijft met het aanbod van biologische producten. De vraag is of biologisch voor horecaondernemers voldoende onderscheidend is om aan te bieden, aangezien termen zoals 'lokaal' en 'duurzaam" ook al volop gepromoot worden.
Gangbaar wordt steeds duurzamer
Een andere bedreiging voor biologische producenten is de verduurzaming van gangbaar geproduceerd voedsel. Zo kondigde Albert Heijn onlangs aan haar huismerkzuivel te verduurzamen en boeren daar 3 cent extra voor te betalen. Voor biologische producenten wordt het uitdagend om op langere termijn voldoende onderscheidend te blijven als gangbare producenten steeds duurzamer worden.
Bron: Rabobank
