Toen pluimveebedrijf Abma, Oldekerk (Groningen) dit jaar werd getroffen door vogelgriep, was nog niet duidelijk hoe de besmetting precies had kunnen plaatsvinden. Inmiddels heeft eigenaar Ruurd Abma hier echter een duidelijk idee over. Bovendien ontdekte hij dat bij een ander bedrijf een soortgelijke manier van besmetting wordt vermoed. Geïnspireerd door weer een andere pluimveehouder, die het afgelopen jaar de innovatieprijs won voor zijn oplossing, nam Abma een gerichte preventiemaatregel op zijn erf. Maar met zijn inzicht wil hij ook een nieuwe, verrassend simpele vorm van landelijke preventie afdwingen.
Op vrijdag 23 februari van dit jaar ontdekte Ruurd Abma de eerste uitval in zijn stal, waar zich op dat moment 36.000 moederdieren bevonden. Diezelfde dag nog kwam de veearts. Deze vermoedde een buikvliesvirus en schreef daarom antibiotica voor. Toen een dag later, op zaterdag, bleek dat de dieren er alleen nog maar slechter aan toe waren, wist Abma dat het mis was. Op zondagavond werd dan ook hoogpathogene vogelgriep (HPAI) op zijn bedrijf vastgesteld, en op maandagochtend 26 februari stonden de ruimploegen al voor de deur.
Hoewel het verhaal van Abma iedere pluimveehouder angstig maakt, is er ook iets positiefs te halen uit wat hem is overkomen. Want de manier waarop dit Groningse bedrijf naar alle waarschijnlijk is besmet, kan mogelijk andere boeren helpen een dergelijke uitbraak te voorkomen. Bovendien zou het daarnaast nog tot – een relatief simpel door te voeren – landelijke aanpak kunnen leiden.
“Als je voor 99% zeker weet dat je het er niet hebt ingesleept, moet je gaan nadenken over alternatieve besmettingsscenario's”
Toen Ruurd Abma begon na te denken over hoe de besmetting van zijn stallen had kunnen plaatsvinden, wist hij dat hij het buiten de gebaande paden moest zoeken: “Als je voor 99% zeker weet dat je het er niet hebt ingesleept, moet je gaan nadenken over alternatieve besmettingsscenario's”, aldus Abma. Al snel schoot hem te binnen dat de kant van de sloot naast zijn bedrijf, vlak voor de uitbraak – ongeveer anderhalve week eerder – door de gemeente was opgeruimd. Hierbij was het ruwe baggermateriaal opgeveegd dat al in het najaar uit de sloot was gebaggerd, en dat sinds die tijd langs de kant had gelegen.
Op basis van een vergelijkbaar besmettingsverhaal van een pluimveehouder in Kamperveen, dat hij in de krant had gelezen, vermoedt Abma dat de besmette restanten van het baggervuil via de inlaatventielen zijn stal in werden gezogen. Hierin kunnen zich tenslotte gemakkelijk resten van dode dieren (waaronder dode vogels) bevinden. Abma: “Doorslaggevend daarbij was de manier waarop het virus zich door de stal verspreidde; aanvankelijk werden vooral de middelste staldelen, waar de lucht toevoer van de inlaatventielen binnenkomt, zwaar getroffen. De dieren in staldelen aan de buitenste zijden leken vrijwel onaangedaan, of in ieder geval veel minder ziek.”
“Doorslaggevend was de manier waarop het virus zich door de stal verspreidde”
Abma twijfelde dan ook geen seconde en bezocht zijn collega Hans Hazenberg uit het Friese Abbega, die in het nieuws was gekomen omdat hij een vogelgrieppreventie oplossing had bedacht, waarmee hij eind 2017 zelfs de innovatieprijs had gewonnen: een extra filter van twee lagen windbreekgaas voor de inlaatventielen, waarmee (bagger)vuil vrijwel niet meer naar binnen kan worden gezogen. De dubbele laag gaas behoeft simpelweg boven de ventielen op de stal te worden geschroefd, aan de onderzijde verzwaard met een stalen buis. Aan de zijden is het met tiewraps vast te maken aan stalen pennen van een meter lang, die in de grond steken.
Hoewel Abma het heft graag in eigen hand houdt, door zelf direct deze maatregel te treffen op zijn bedrijf, erkent hij tegelijkertijd dat er een simpelere manier is om dit soort besmettingen te voorkomen. Want wanneer het baggervuil voortaan direct zou worden opgeruimd, in plaats van dat het eerst maandenlang langs de slootkanten – vlakbij boeren bedrijven – blijft liggen, zou het gevaar op een uitbraak pas echt worden geminimaliseerd. Hij vertelt zijn verhaal daarom bij zoveel mogelijk belangenorganisaties. Daarnaast wil hij collega pluimveehouders bewust maken. Niet alleen om draagvlak te creëren voor dit relatief gemakkelijk te implementeren landelijke beleid, maar ook zodat zij zelf rekening kunnen houden met deze opmerkelijke manier van besmetting.
Meer informatie
Zie voor meer informatie ook een eerder geplaatst bericht over dit onderwerp op PluimveeActueel: Innovatieprijs voor windbreekgaas tegen vogelgriep.
