In 2021 versoepelde de EU de regelgeving voor het gebruik van dierlijke eiwitten in pluimvee- en varkensvoer. Dit komt er voor pluimvee op neer dat er dierlijk eiwit afkomstig van varkens en insecten in het voer kan worden opgenomen. Eiwit van varkens is voor pluimvee een heel interessante grondstof. Diverse voerleveranciers passen het daarom toe. “Het zou jammer zijn als we het niet zouden gebruiken”, vinden Joost Sparla van ForFarmers en Florian van der Hoeven van De Heus.
PAP’s gebruiken in het voer
Achter elkaar kwamen voerfabrikanten vorig jaar met het nieuws dat ze weer dierlijk eiwit (Processed Animal Proteins, oftewel PAP’s) in het voer voor varkens en pluimvee gebruiken. Dit naar aanleiding van de versoepeling van de EU-regels in september 2021. Sinds 2000 was gebruik van dierlijk eiwit in voer voor herkauwers, varkens en pluimvee namelijk verboden vanwege de BSE-problematiek. In 2021 besloot de EU gebruik van dierlijk eiwit in diervoeders deels weer mogelijk te maken. Voor varkens mogen eiwitten afkomstig uit de verwerking van pluimvee worden gebruikt. Voor pluimvee mogen eiwitten afkomstig uit de varkensslachterij worden gebruikt. Beide diercategorieën mogen insecteneiwitten gebruiken. Voor grootschalige toepassing is dit echter vooralsnog te duur.
ForFarmers ziet gebruik van dierlijke eiwitten wel zitten
Een voerleverancier die het van het begin af aan zag zitten om (weer) met dierlijke eiwitten aan de slag te gaan, is ForFarmers. “Wij hebben het proces mede aangejaagd. Voortdurend laten weten dat het in het kader van duurzaamheid verstandig zou zijn om, onder voorwaarden, de dierlijke eiwitten weer in pluimvee- en varkensvoer toe te laten. Op het moment dat de wetgeving veranderde waren we er zelf ook klaar voor. We waren namelijk al twee à drie jaar aan het voorbereiden. Dierlijke eiwitten zijn waardevolle grondstoffen. Het zou jammer zijn als we ze niet gebruiken”, vertelt Joost Sparla, innovatie directeur Pluimvee van ForFarmers. Ook de voerspecialisten van De Heus zijn blij dat varkenseiwit beschikbaar is voor pluimvee. “Het is een goede grondstof, een prima eiwitbron. Vooral uit het oogpunt van circulariteit wilden wij het graag gaan gebruiken en waren er al helemaal op voorbereid. Eind maart 2022 werd gebruik van varkenseiwit voor pluimveevoer door de EU toegestaan. De eerste week van april werd het eerste varkenseiwit op onze fabriek in Ravenstein in legpluimveevoer verwerkt”, aldus Florian van der Hoeven, productmanager legpluimvee van De Heus.
Productie gescheiden houden
Eén van de voorwaarden voor verwerking van dierlijk eiwit in pluimveevoer is dat de productie, behandeling en het vervoer van varkens- en pluimveevoer honderd procent gescheiden verlopen. Beide stromen mogen absoluut niet door elkaar lopen. Dit wordt constant op DNA-niveau gecontroleerd. “Het is best wel een uitdaging om de productie gescheiden te houden. Dit betekent dat je op heel veel zaken moet letten. Dit gaat tot de afzuiging en de laadstraat aan toe. Het heeft best wel invloed op de operatie. Je bent bijvoorbeeld ook minder flexibel met retourvrachten”, vertelt Sparla. “Een andere voorwaarde voor gebruik van dierlijk eiwit in veevoer is dat het eiwit uitsluitend afkomstig is van gezonde dieren. Dit om de kans op besmetting met wat voor ziekte dan ook via voeren van dierlijk eiwit te minimaliseren”, is de ervaring van Sparla. Van der Hoeven van De Heus herkent de uitdagingen rondom dierlijk eiwit ook. “De regelgeving is strikt.kruisbesmetting met voer voor andere diersoorten is absoluut uit den boze. Op fabrieksniveau en transportniveau. Maar dat hebben we er voor over. We kunnen de grondstof goed gebruiken.”
Dierlijk eiwit voor Beter Leven 1 Ster-vleeskuikens
ForFarmers startte in maart 2022 met gebruik van dierlijk eiwit in voer voor reguliere vleeskuikens en leghennen. In april 2022 werd er ook gestart met dierlijk eiwit voor Beter Leven 1 Ster-vleeskuikens. Dit nadat de wet- en regelgeving omtrent het gebruik van het woord ‘scharrel’ was aangepast. “De Beter Leven 1 Ster kuikens zijn bestemd voor de Nederlandse supermarkten. Vleeskuikenhouders die voor bijvoorbeeld Mc Donalds of Tesco produceren, mogen geen dierlijk eiwit gebruiken. Daarom hebben we twee lijnen voor vleeskuikenvoer: de vegetarische lijn en de EU-lijn. De volgende stap is dat we als sector de UK zover krijgen dat ze ook pluimveeproducten accepteren met dierlijk eiwit als grondstof. Dat vergroot de afzetmogelijkheden en geeft de keten meer flexibiliteit”, vertelt Sparla hierover.
Uitdaging voor voerleveranciers
In de eerste maanden na goedkeuring van het gebruik van varkenseiwit voor pluimvee was het voor voerleveranciers soms een uitdaging om aan voldoende dierlijk eiwit te komen. “Leveranciers moeten ervoor gecertificeerd zijn. Bij de start was er maar één leverancier gecertificeerd. Daardoor was er te weinig grondstof in de markt. Nu heeft onze leverancier een tweede locatie waarvanuit dierlijk eiwit geleverd wordt en is de beschikbaarheid geen probleem meer”, vertelt Van der Hoeven. Volgens hem is er in potentie nog veel meer dierlijk eiwit beschikbaar. “Maar veel leveranciers voldoen niet aan de huidige EU wetgeving om dierlijk eiwit voor diervoeding te leveren. Dan moeten ze fors investeren of wachten tot de regelgeving aangepast wordt.”
Ook ForFarmers had aanvankelijk moeite om genoeg grondstof te krijgen. “Het duurde van september tot maart voordat leverancier Sonac de goedkeuring binnen had. Maar toen het zover was, duurde het niet lang voordat de eerste vracht dierlijk eiwit vanuit de Sonac-locatie in Lingen naar ons onderweg was”, vertelt Sparla. “Partijen die er vroeg bij waren hebben voordeel. Wij hebben wekelijks contact met onze leverancier over de beschikbaarheid. Afhankelijk daarvan bepalen we hoeveel dierlijk eiwit we kunnen toepassen in het voer. Dat kan dan soms fluctueren met een procentje meer of minder, maar we willen geen wisseling in samenstelling.”
Positieve invloed op diergezondheid
Regelmatig valt te horen dat gebruik van dierlijk eiwit in pluimveevoer een positieve invloed heeft op de diergezondheid. Van der Hoeven is voorzichtig in uitlatingen hierover. “Ik hoor ook verhalen over de gunstige invloed op diergezondheid, maar ik kan het niet helemaal terugzien. Nu bevat pluimveevoer ook maar een klein percentage dierlijk eiwit, dus zo gek is dat niet. Wat ik hoor is dat koppels die voer met dierlijk eiwit krijgen vaak wat drogere mest hebben. Dat kan komen doordat er minder soja nodig is en dat zit redelijk hoog in kalium. Dat heeft invloed op de vochthuishouding en daarmee op de mestkwaliteit.”
Positief effect van dierlijke eiwitten
Joost Sparla heeft eenzelfde beeld. “Er zitten onbenoemde componenten in die een positief effect hebben op de diergezondheid. We krijgen van pluimveehouders terug dat het met de PAP’s in het voer makkelijker loopt, overigens zonder dat het direct terug te zien is in de technische resultaten. Er is minder natte mest, daardoor zijn er minder voetzoollaesies. De koppels zien er gezonder uit. Menig pluimveehouder geeft bij ons aan geen voer meer zonder dierlijk eiwit te willen voeren. Dat is niet zo gek. Kippen zijn per slot van rekening omnivoren. Van nature hebben ze baat bij dierlijke componenten.”
Duurzaam zonder dat het duurder wordt
Duurzaamheid kent meestal zijn prijs, maar voor gebruik van dierlijk eiwit gaat dit doorgaans niet op. “Het is duurzaam zonder dat het duurder wordt”, vertelt Sparla. De kostprijs voor het voer ligt op hetzelfde niveau of net iets beneden die van voer zonder dierlijk eiwit. Rijk wordt je er niet van, maar dat is ook niet het belangrijkste.” Van der Hoeven is het daarmee eens. “Tijdens de introductie was het gebruik van dierlijk eiwit financieel heel interessant. Toen lag de prijs van nGMO soja heel erg hoog. Inmiddels is plantaardig eiwit weer in prijs gezakt, waardoor het nu economisch niet per sé interessant is. Maar dat kan ook zo maar weer anders zijn.”
Duurzaamheid is de grootste winst
Beide pluimveespecialisten vinden dat het stukje duurzaamheid de grootste winst is als het gaat om gebruik van dierlijk eiwit. Er is veel te doen rondom de import van soja voor diervoeders. Dankzij gebruik van dierlijk eiwit kunnen we met minder toe en verlagen we de CO2-footprint. “Het is een bijproduct van een product voor humane consumptie. Dat past heel goed in de kringloopgedachte”, vertelt Van der Hoeven “Vergeet ook niet dat diermeel veel fosfor bevat. De voorraad fosfor op de wereld is eindig. Dan is het fijn dat we het kunnen hergebruiken voor dierlijke productie in plaats van dat het als energiebron of meststof wordt gebruikt, aldus Sparla.
Tekst: Gerben Hofman
Beeld: Martin de Vries
