Met het ondertekenden van het Better Chicken Commitment zullen de criteria op het gebied van dierenwelzijn ook in Vlaanderen richting 2026 strenger worden. Pluimveehouders moeten nadenken over concepten waarbij kippen meer daglicht krijgen en waarbij er minder dieren op een vierkante meter zitten. Een grote omslag. Toch zijn er al voorlopers zoals Ronny Van Loon uit Poppel en Wouter Van Hoeck uit Malle die naar het voorbeeld van Nederland produceren onder het zogenoemde één ster Beter Leven-concept. “Als je moet investeren, doe het dan nu meteen goed. Want uitstel is afstel”, is hun advies.
Ronny Van Loon zit met zijn bedrijf op steenworpafstand van de Nederlandse grens. Hoe kort de Noorderburen ook bij wonen, er is een groot verschil. In Nederland is men onder druk van de dierenwelzijnsorganisaties al jaren bezig met ‘scharrelconcepten’. De eerste supermarkt haalde daar in 2016 de standaardkip, door activistische partijen getypeerd als de ‘plofkip’, uit de schappen. Volgend jaar moet in Nederland al het kippenvlees voldoen aan de eisen van het één ster Beter Leven-keurmerk. Dat betekent meer daglicht, een overdekte vrije uitloop en minder dieren op een vierkante meter.
Van Loon speelde al langer met het idee, maar toen net over de grens een overdekte uitloop met speciale schuiven werd ontwikkeld, raakte hij geïnteresseerd. In 2017 besloot hij om de oude stal om te vormen. “Volledig met daglicht. Ik was en ben er gewoon van overtuigd dat dit de toekomst is.” Een jaar later kwam er ook een nieuwe scharrelkippenstal. Aanvankelijk ging het voortvarend. Van Loon leverde als enige bedrijf in Vlaanderen één ster-waardig vlees. Toch sukkelde hij met de afzet. Vooral toen de Nederlandse supermarkt Albert Heijn besloot om geen Belgisch kippenvlees meer in te kopen, maar alleen uit eigen land. “Ondanks dat de vraag groot was, mochten wij niet meer leveren.”
De pluimveehouder uit Poppel leverde vervolgens een beperkt aantal rondes onder de noemer Goed Nest Kip traaggroeiers aan Plukon. Maar al snel ging dat concept ook terug naar ‘regulier’. “Daarvoor hadden wij de buitenloop niet gebouwd. In de prijs tussen regulier tegenover scharrel zit een enorm verschil. Dus zochten we naar afzet voor scharrel.” Via De Hoop Mengvoeders, inmiddels ForFarmers De Hoop, kwam Van Loon toch aan afzet in Nederland, waar veel vraag was naar één ster Beter Leven-kuikens. “Dat loopt lekker. Voor een stuk zullen ze markt in België gaan zoeken en dat is een grote kans.” De bewegingen in België onder invloed van de ondertekening van het Better Chicken Commitment, maar ook de scherpere uitstootnormen met stikstof, zullen er toe leiden dat de bezetting in de Vlaamse stallen gaan dalen. “Als je dan kunt leveren onder het Beter Leven-keurmerk dan heb je al een hele reeks stappen ondernomen richting de toekomst”, realiseert Van Loon zich. “Het vinden van afzet heb ik als het meest lastige ervaren en dat heeft me ook een dik jaar gekost. Er zijn momenten geweest dat ik me even de vraag heb gesteld waarom ik al die kosten heb gemaakt met slecht 75 procent bezetting in de stal. Als het rendement 25 procent lager ligt, dan heb je een lastige situatie. Toch heb ik altijd het gevoel en het perspectief gehad dat ik de juiste stappen heb gezet. Ik heb zelf de regie en ben medeschrijver geweest aan het contract met De Hoop en de slachterij. Het gaat wel over mijn bedrijf en nu heb ik daar een goed gevoel over.”
Ook over het werken onder het Beter Leven-keurmerk voldoet Van Loon. “Er is echt rust in de stal. Ik heb allerlei soorten kippen gehad en kan daar naar mijn gevoel dus best iets over zeggen. Beter Leven-kippen hebben een luxe leven. De rust in de stal vraagt wel om een scherpe blik. De rondes zijn zo rustig en de kippen ongevoelig voor ziekte. Ze worden niet gemakkelijk ziek en je ziet dat daarom ook niet. Als er dan wel een probleem zichtbaar wordt, dan ben je veelal te laat. Met reguliere kippen kun je met antibiotica veel sneller schakelen. Daarentegen, mijn kippen zitten langer en groeien trager. Door de grotere leefoppervlakte is er geen stress en hoef ik maar weinig antibiotica te gebruiken. Dat zijn allemaal voordelen, naast het feit dat je door het gebruik van daglicht minder kosten hebt aan elektriciteit. Ik zou mijn collega’s daarom ook adviseren dat als ze moeten investeren het meteen ook goed te doen. Zorg in de eerste plaats meteen voor meer daglicht en doe iets aan de uitstoot. Ga echter eerst achter een concept aan. Voor ons was het een gok, maar er ligt nu echt een markt open.”
Andere manier van werken
Wouter Van Hoeck uit Malle heeft nu een tweede ronde onder één ster Beter Leven lopen. Hij heeft in het verleden wel al wat geflirt met conceptkippen en loopt daardoor wel voor zijn Vlaamse kippen door al na te denken over een overdekte uitloop en meer daglicht in de stal. “Pionieren is een groot woord, ook omdat Breda hier maar een half uurtje vandaan is en ze in Nederland er al een tijdje mee bezig zijn. Maar we lopen wel een stukje voor”, realiseert Van Hoeck zich. Waar hij ruimte heeft voor 160.000 kippen, zit hij nu op een bezetting van 95.000. Dat is een behoorlijke aanpassing. “De voederopname is minder, dus lever je minder kilo’s. We kunnen het rondzetten, maar het is zeker een andere manier van werken. Qua werk is het daarentegen een stuk aangenamer. De kippen groeien twee tot drie weken langer. Er is gewoon meer rust in de stal.”
De pluimveehouder bouwde vier jaar geleden twee nieuwe stallen waarbij hij zorgde voor veel daglicht en een overdekte uitloop. In eerste instantie had hij er traditionele kippen in, maar omdat alles aan de voorwaarden voldoet, kan hij profiteren van de afzet naar de Nederlandse markt onder één ster Beter Leven. “Ik ben wel wat verrast door de huidige hoge prijzen voor traditioneel kippenvlees. Daar heb ik wel een dubbel gevoel bij, maar ik heb niet het idee dat kip zo duur zal blijven. Met de huidige voerprijzen heb je een hoge prijs ook wel nodig.”
ForFarmers De Hoop heeft Van Hoeck in het traject begeleid, ook met de ervaring die al in Nederland was opgedaan. “Van het voerplan tot de afzet. Je denkt misschien een kip is een kip, maar met een lagere bezetting gaat alles wel wat trager. Gelukkig waren met de nieuwe stal de voorwaarden in orde.” Ook Van Hoeck realiseert zich dat hij op een goed moment is ingestapt. “Als het gaat om de criteria met dierenwelzijn zien we het in België wel stilletjes aan veranderen. Wij wisten vijf, zes jaar geleden waar we aan begonnen. De vraag was er toen niet, maar nu begint de vraagt te komen. Met het hele stikstofdossier worden mijn collega’s misschien ook wel gedwongen om anders naar de stal te kijken. In mijn ogen is het misschien een kans om met dezelfde vierkante meters het saldo te laten stijgen.”
Kennis uit Nederland benutten
Pluimveespecialist Flamur Llapashtica van ForFarmers De Hoop heeft het zuiden van Nederland en België als zijn werkgebied. Hij ziet daardoor ook een groot verschil. “In Vlaanderen hebben we veel gedacht dat we op de traditionele manier door konden gaan. Nu komen de traaggroeiende rassen meer in beeld, maar desondanks zijn er recent nog stallen gebouwd zonder daglicht. Dat zegt ook iets over hoe de sector tegen reguliere kippen aan kijkt. Als ForFarmers De Hoop weten we door de stappen in Nederland zijn gezet en de kennis die we daar hebben opgedaan veel over de mogelijkheden. Ook wat het financieel inhoudt. We hebben ook voer voor elk concept en elk ras. Daarmee kunnen we de pluimveehouder binnen en buiten de stal helpen en begeleiden.”
Llapashtica benadrukt dat 2026, wanneer de Better Chicken Commitment tot uitvoering komt, nog een eind voor ons ligt. “Toch gaat zijn we zomaar een paar jaar verder en gaat het heel snel. Er gebeurt echt wat. Vijf grootste supermarkten in België hebben de overeenstemming inmiddels ondertekent. Er zijn zelfs partijen die nu al een stap verder gaan, zoals Colruyt, de een extra eis hebben toegevoegd met uitkomst in de stal. In Nederland zijn ze met de verschillende concepten op het gebied van dierenwelzijn al een stap verder. In 2016 stapte de eerste supermarkten over naar eigen concepten met meer dierwelzijnscriteria. Daar wil men dat volgend jaar al het kippenvlees in de supermarkten aan de eisen van één ster Beter Leven voldoet. In België duikt nu voor het eerst een concept op in het landschap. De transitie met vergunningen en investeringen komt op gang.” Ook staan de pluimveehouders voor het verplicht vernieuwen van asbestdaken. “Investeer meteen in daglicht, waardoor je ook toekomstbestendig bent. Daglicht is altijd een basisvereiste voor de concepten waar supermarkten mee werken.”
Voorlopers als Ronny Van Loon en Wouter Van Hoeck hebben in de ogen van Llapashtica een voorsprong omdat ze al afzet hebben. “Maar de kogel is door de kerk en dus is het verstandig om stappen te zetten. Het krokusakkoord voor stikstof is natuurlijk een harde klap, waardoor het onzeker is wat de gevolgen zijn voor individuele bedrijven en eventuele investeringen. Door in een concept te stappen moet je ook in aantallen naar beneden en ik ben er van overtuigd dat het een kans biedt met het oog op het stikstofakkoord. Wij kunnen als ForFarmers De Hoop de pluimveehouders van A tot Z begeleiden in deze transitie. Ook als het gaat om alternatieven voor Beter Leven of eventuele tussenconcepten. Ronny van Loon en Wouter Van Hoeck laten zien dat het vooral ook plezierig werken is, dus laten we vooral de ‘conceptkip’ omarmen.”
Tekst: Martin de Vries
Beeld: Seppe Deckx
