Biologisch leghennenhouder Aart van den Ham uit het Groningse Wildervank stapelt zijn trays met eieren met een Smolenaers-eierlift. Vier stapels tegelijk pakt hij van de band van de pakmachine en legt hij op de pallet zonder belasting voor de rug. “Een stapelmachine waarmee iedereen kan werken”, stelt hij tevreden. Niet voor niets staat een tweede eierlift in de andere stal klaar voor gebruik.
Van den Ham wilde bij de bouw van de biologische leghennenstal in 2017 het liefst geen gat in de grond maken voor een palletlift. De ruimte is voorzien van vloerverwarming en een gat in de grond los je niet zomaar op. “De eierlift van Frans Smolenaers is een andere manier van stapelen. We zagen zijn concept en hebben het advies gevraagd. Nu staat er een eierlift die vier stapels tegelijk van de band van de eieren inpakmachine pakt. De lift is uitgevoerd met een frequentiemotor zodat de stapels langzaam oppakt en langzaam zakt. Jonge eieren kunnen dergelijke schokken wel aan, maar oudere zijn gevoeliger en moet je met de meeste zorg behandelen.”
Eierlift
De biologische eieren van de Groningse pluimveehouder gaan via EiFrisch naar Duitsland. Voorzien van NL-stempel gaan de eieren via de PSPC 30-eierinpakker en de Smolenaers eierlift naar de schappen van Duitse discounters. “In de supermarkt liggen in principe alleen bruine eieren uit Duitsland. Voor discounters als Lidl en Aldi maakt het niet uit dat er NL op staat. Rewe heeft ook een discountketen, dus het kan ook zijn dat onze eieren daar liggen.”
Geschiedenis
Van den Ham komt oorspronkelijk van de Veluwe. In 2011 kocht hij een woonhuis en één pluimveestal in Wildervank. “Voor mij was de stap naar biologisch vrij logisch. Je bent jong en hebt een klein budget. Met bio heb je minder kippen nodig om een goed financieel rendement te draaien. Ook voor de financiering bij de bank is dat natuurlijk een gunstig aspect. Mijn familie heeft ook een aantal jaren biologisch gedraaid, dus ik wist hoe het ging. Toen wij ruim tien jaar geleden begonnen ontsteeg de biologische sector inmiddels ook al het niveau van geitenwollensokken. Kijk je naar de volières dan is de sector flink in die tijd flink geprofessionaliseerd. Ook de opfok is flink verbeterd. Wij zijn op het juiste moment ingestapt. Bovendien vind ik de afwisseling met het buitenwerk heerlijk. Bio is in die zin veel breder en dat vind ik mooi.”
Biologische leghennen
Met twee stallen houdt Van de Ham in totaal 24.000 biologische leghennen. In de stal, die in 2017 is gebouwd, zitten negenduizend. “De grond hadden we al. We waren met de gemeente in gesprek over de reconstructie buitengebied. De bouwblokken moesten anders. Samen met Wim Hoeve van Hoeve Advies uit Rouveen zijn we dit proces ingegaan. We zijn een jong bedrijf met een hoge hypotheek waardoor zo’n stap niet vanzelfsprekend is. De kans deed zich echter voor in 2017, met als gevolg dat we door een samenloop van omstandigheden relatief snel zijn gegroeid.”
Volièresysteem
De biologische stal is voorzien van een Bolegg Terrace-volièresysteem van Vencomatic. Van den Ham ventileert op basis van onderdruk. Klimaat en voer worden via de computer van Fancom geregeld. De stal is verder voorzien van inpandige mestopslag. “Verder voldoet alles aan de normen volgens de KAT/IKB-regelgeving.
Strooirobot
In 2018 heb ik nog geïnvesteerd in een strooirobot, die iedere morgen een ingegeven aantal kilo’s gehakseld stro in de overdekte uitloop legt. Dat gaat om een strook van ongeveer zeventig centimeter. De kippen komen op de gele kleur van het stro af en krabben op die manier in overdekte uitloop. Op die manier is het binnen altijd droog. De pootjes zijn mooi schoon als ze in het volièresysteem komen. Dat werkt qua eierkwaliteit en diergezondheid erg positief. Je betaalt wat extra euro’s voor het stro, maar ik zou het niet anders willen. De Wintergarten is dus een soort droogloopruimte. Een kippenstal moet droog zijn. Plakkerij moet je niet hebben.”
De leghennenhouder uit Wildervank denkt dat hij met de huidige vloeroppervlakten gereed is voor een aanpassing van de Europese verordening voor biologische bedrijven in 2025. Toch moet er nog wel een asbestdak worden vervangen op de oude stal. “Dan maken we er ook direct een extra Wintergarten bij aan, zodat we maar één keer kosten hebben. De vierkante meters hebben we al. We hebben ruim gebouwd.”
Palletweging
Met palletweging voor de eieren en dierweging in de stal heeft Van den Ham alle gegevens, die hem inzicht geven in de prestaties van zijn bedrijf. De Smolenaers-eierlift is het sluitstuk van het biologische leghennenbedrijf. “Als je kijkt naar de prijs-kwaliteitsverhouding dan is het echt een aanrader. Waarom zou je dan bukken? Een rug kun je niet op Marktplaats kopen. Voor mezelf gaat het handmatig stapelen nog wel, maar voor mijn vrouw en de zaterdaghulp is het echt zwaar. Met deze stapelmachine kan iedereen werken. Dat geeft ook een stuk flexibiliteit als er ook andere werkzaamheden of privézaken zijn.”
In de andere stal is recentelijk met dezelfde reden de oude lift in de grond vervangen. “Met een palletlift in de grond moet je alsnog stapels optillen en houd je die tilbeweging”, verklaart Van den Ham, “De oude lift was aan vervanging toe en de Smolenaers-eierlift voldoet zo goed dat we daar voor hebben gekozen. Nu staat de tweede eierlift nog even in een noodopstelling, maar straks gaan we er helemaal de voordelen van ervaren.”
Stikt gescheiden van het biologische bedrijf, zowel juridisch als fysiek, heeft Van den Ham een onderzoekstal met 3.600 scharrelhennen. “Dit is een oude stal die we hebben opgeknapt. We hebben er een deelinrichting ingepast, in de lengte gesplitst. Zo heb je links en rechts aparte voer en waterlijnen. Daar doen we regelmatig testen voor voerleveranciers en broederijen. Wat voor effect heeft een aanpassing in het voer, opfok of genetica. Over de hele productielengte kun je de verschillen zien. Ik houd alle gegevens bij en noteer alles.” De onderzoekstal is een traditionele scharrelstal. Van den Ham benadrukt dat het geen risicovolle proeven zijn, maar meer een verlengde van bestaand onderzoek in een praktijksituatie. De onderzoeksstal is een apart bedrijf. “Onze hoofdtak is bio en daar kunnen we geen gokken in nemen.” Ondanks dat de oude leegstaande stal bij de start in 2011 meer weg had van een bouwval. Heeft Van den Ham besloten om niet te slopen, maar op te knappen. “Resultaat is een stal die niet onder doet voor moderne volièrestallen.” De inrichting komt uit het ouderlijk bedrijf op de Veluwe waar zijn ouders destijds ook een onderzoekstal hadden. Van den Ham kan begrijpelijkerwijs niets kwijt over de resultaten. Die zijn voor de broederijen en voerleveranciers. Toch heeft hij wel inzichten gekregen, die hem in de biologische leghennenhouderij verder helpen. “Ik heb geen dingen gekopieerd, maar het levert wel kennis op. Zo hebben we bijvoorbeeld een koppel HyLine gehad. Een sterke kip met bijna geen uitval. De piekproductie is echter niet hoog, maar uiteindelijk gaat die op de eindstreep heel goed mee. Nou heb ik een situatie waarin de uitval onder het gemiddelde ligt. Voor bedrijven met een hogere uitval, kan zo’n ras interessant om met bepaalde omgevings- of managementfactoren toch een goed resultaat te krijgen.”
Tekst en beeld: Martin de Vries
U heeft zojuist een bericht gelezen uit onze Pluimveekrant!
