Het vertrouwen dat boeren en tuinders in de land- en tuinbouw in hun onderneming hebben is in het derde kwartaal van 2023 met minder dan een punt toegenomen ten opzichte van het tweede kwartaal van 2023.
De index verschoof afgerond van 5 punten naar 6 punten en ligt hiermee onder het langlopende gemiddelde dat op ruim 11 punten staat. Een index van nul geeft aan dat de groep ondernemers die vertrouwen heeft in hun onderneming even groot is als de groep ondernemers met gebrek hieraan.
Als naar de onderliggende sectoren wordt gekeken, geeft de Agro Vertrouwensindex zoals wel vaker het geval is een divers beeld. In het afgelopen derde kwartaal van 2023 neemt het vertrouwen van 4 subsectoren af terwijl bij twee subsectoren het vertrouwen toeneemt.
Vertrouwen per sector
Zo hebben glastuinders en varkenshouders, met elk een afname van afgerond 10 punten, een stuk minder vertrouwen in hun eigen onderneming dan een kwartaal eerder. De afname van het vertrouwen bij akkerbouwers (-3 punten) en melkveehouders (-1 punt) is beperkter van omvang.
Sectoren waarin juist wat meer vertrouwen is ontstaan, zijn de pluimveehouderij (+8 punten) en in beperkte mate de opengrondstuinbouwsectoren (+ 3 punten). In deze laatste sector zijn boom-, bollen- opengrondsgroente- en fruittelers ondergebracht.
Samen met andere agrarisch bedrijven die niet zijn ingedeeld in een bepaalde sector maar wel meewegen in de totale land- en tuinbouw Agro Vertrouwensindex nam het vertrouwen dus per saldo iets toe. De 6 punten waar de Agro Vertrouwensindex nu op staat, ligt onder het langlopende gemiddelde van ruim 11 punten. Begin 2019 lag de Agro Vertrouwensindex voor het laatst boven dat gemiddelde.
De stemmingsindex en de index van de verwachting voor de komende 2 à 3 jaar vormen samen de Agro Vertrouwensindex. Verder vragen we ondernemers naar het afgelopen jaar en hun verwachting voor het aankomende jaar.
Stemmingsindex
De stemmingsindex, die de huidige situatie op het bedrijf weergeeft, is gezien eerdere metingen veelal positief. Ook dit keer beoordeelden de ondernemers uit de land- en tuinbouw de huidige situatie op hun bedrijf ook als positief. Wel daalde de index met ongeveer 2,5 punt tot ruim 21 punten. Ook het vorige kwartaal nam de stemming in gelijke mate af. De land- en tuinbouw als gehele sector is hiermee dus nog altijd relatief positief gestemd maar de index kruipt met deze daling richting het langlopende gemiddelde van bijna 20 punten.
Ondernemers positief in alle sectoren
In alle sectoren ligt de stemming op de bedrijven ver boven het nulpunt en dat betekent dat ondernemers positief zijn. Vooral bij de varkens- en de pluimveehouderij is men in het derde kwartaal positief met beide houderijen een index van bijna 34 punten. Wel nam de stemming bij varkenshouders licht af terwijl die bij pluimveehouders bij de recentste meting sterk toenam.
De stemming ligt het laagst bij de grondgebonden sectoren zoals de melkveehouderij en de akkerbouw. Bij beide sectoren nam de stemming op het bedrijf in het derde kwartaal af met respectievelijk 12 en 3,5 punten. Bij melkveebedrijven is de stemming momenteel het laagst met 16 punten. Het niveau bij akkerbouw is 21 punten en dat is gelijk aan de totale land- en tuinbouwindex. Dit zijn ook de enige twee sectoren waar momenteel de stemmingsindex lager is dan het langlopende gemiddelde van de sector.
Bij de glas- en opengrondstuinbouw ligt het niveau van de index op ongeveer 25 punten. Bij de glastuinbouwindex daalde de index enkele punten terwijl die voor opengrondstuinbouw met 2 punten toenam.
Middellangetermijnverwachting
De verwachting voor de komende 2 à 3 jaar die boeren en tuinders hebben voor hun bedrijf is naar boven bijgesteld. De middellangetermijnverwachting, uitgedrukt in deze index, steeg met ruim 3 punten naar -7,6. Hoewel de index nog negatief is, is de index wel het minst negatief sinds deze enquête weer werd opgestart in het tweede kwartaal van 2022. De laatste keer dat er door ondernemers een positieve vooruitblik werd afgegeven dateert uit het tweede kwartaal van 2019.
Vooral melkveehouders waren sterk positiever dan een kwartaal eerder. De index nam toe met 7 punten. De meerderheid is echter nog negatief gestemd; de index blijft namelijk negatief (-6 punten). Daarmee is de melkveehouderij bij lange na niet de pessimistische van de landbouwsubsectoren. Die twijfelachtige eer valt te beurt aan de glastuinbouw. Met een index van -20 ligt deze index sterk lager dan het gemiddelde van 7 punten voor deze sector. Ook akkerbouwers zien de toekomst niet zo positief in (-14 punten). Beide sectoren werden ook tussen het tweede en het derde kwartaal ook een stuk somberder over de middellange termijn. De index van de glastuinbouw daalde met 15 punten en de akkerbouwindex met ruim 4 punten.
Naast de melkveehouderij waren ook de opengrondstuinbouw (+3 punten) en de pluimveehouderij positiever over de langetermijnpositie van het bedrijf (+8 punten). Deze laatste sector heeft hierdoor weer een positieve blik op de toekomst gekregen: de index nam toe van -4 punten naar +4 punten.
Duiding van de voorgaande indexen kunnen beperkt gehaald worden uit de vraag hoe ondernemers denken over de afgelopen of komende 12 maanden (respectievelijk conjunctuurindex terugkijkend en vooruitkijkend). Achterliggende indicatoren worden uitgevraagd en zouden de stemming en het gevoel over de langere termijn kunnen onderschrijven.
Vertrouwen in het afgelopen jaar
Ondernemers in de land- en tuinbouw zijn voor wat betreft het terugkijken naar de afgelopen 12 maanden sterk negatiever in het derde kwartaal van 2023 dan een kwartaal eerder. De index nam dit keer ruim 18 punten af, na een daling van 15 punten tussen het eerste en tweede kwartaal. De index is inmiddels sterk negatief met -27 punten.
Lagere opbrengstprijzen en lagere producties (voor enkele sectoren) lijken hier de oorzaak van. Hierdoor worden ook omzet en winst negatief beïnvloed. Omdat de kosten minder negatief op de bedrijfssituatie hebben gedrukt, daalde de index niet nog sterker. Over de gehele linie van sectoren werden de opbrengstprijzen lager beoordeeld dan een kwartaal eerder.
Conjunctuurindex vooruitkijkend
Vooruitkijkend naar de komende 12 maanden (conjunctuurindex vooruitkijkend) zijn Nederlandse boeren en tuinders wel positiever dan een kwartaal eerder. Hoewel de index nog negatief blijft met -10 punten, nam bij een deel van de ondernemers het negatieve gevoel af. De index steeg 11 punten. Men gaat uit van een betere opbrengstprijs, hoger producties en een betere omzet en dito winst. Toch blijft de winstindex nog sterk negatief. Vooral omdat de kosten nog altijd op hetzelfde hoge niveau blijven, is volgens boeren en tuinders de verwachting. De laatste keer dat de conjunctuurindex vooruitkijkend een positieve index kende was in het tweede kwartaal van 2017.
Bron: Agrimatie
