Het RIVM verwacht dat de stikstofneerslag in de komende jaren sterker gaat dalen dan eerder werd verwacht. Dit komt volgens het instituut vooral door maatregelen die effect hebben op de uitstoot door landbouw en verkeer. Toch blijft volgens het RIVM in veel kwetsbare natuurgebieden de stikstofneerslag hoger dan de kritische depositiewaarde. De kans is heel erg klein dat de wettelijke doelen met het huidige beleid gehaald worden. Dat blijkt uit de Monitor Stikstofdepositie in Natura 2000-gebieden 2025.
Het RIVM onderzoekt elk jaar hoe de neerslag van stikstof zich ontwikkelt en of de wettelijke doelen zijn gehaald. De stikstofneerslag daalde tussen 2005 en 2023. Deze daling komt vooral doordat onze buurlanden minder stikstof uitstoten, zo stelt het RIVM. Ook daalt de uitstoot door landbouw en verkeer in Nederland. Het overschot aan stikstof in kwetsbare natuur (dus de hoeveelheid bóven de Kritische Depositie Waarde, KDW) is hierdoor met meer dan de helft afgenomen. Dat betekent dat voor een groter deel van de kwetsbare natuur de hoeveelheid stikstof in de buurt komt van de KDW, maar nog wel erboven blijft. In 2023 kwam de depositie op 30 procent van het natuuroppervlak wél onder de KDW.
Stikstofneerslag gaat sterker dalen
Het RIVM berekende voor de komende jaren dat de stikstofneerslag sterker zal gaan dalen dan eerder werd verwacht. Dit komt vooral door extra maatregelen in de sectoren landbouw en verkeer. De uitstoot in de landbouw daalde doordat mest emissiearmer werd aangewend, een afname in het aantal dieren, met name varkens, en de introductie van emissiearme stallen. Door schonere voertuigen is de uitstoot van het verkeer afgenomen, ondanks een toename van het aantal gereden kilometers.
Na 2030 verwacht het RIVM een minder snelle daling van de stikstofuitstoot. Dit komt doordat naar verwachting de effecten van de diverse opkoopregelingen en het vervallen van de derogatieregeling in de landbouw al behaald zijn voor 2030. Effecten van maatregelen voor de reductie van stikstofoxiden bij verkeer werken wel door na 2030, omdat de introductie van schonere voertuigen nog doorgaat.
Doelen met huidig beleid buiten bereik
Doordat de stikstofneerslag daalt, komt een groter oppervlak van kwetsbare natuur onder de KDW. In 2025 is dat naar verwachting 30 procent. Tegen 2030 ligt dit tussen 32 en 34 procent en in 2035 tussen 33 en 39 procent. In veel kwetsbare natuurgebieden blijft de stikstofneerslag dus hoger dan de KDW. Ondanks de extra maatregelen is de kans heel erg klein dat de wettelijke doelen met het huidige beleid gehaald worden.
Wanneer einde van de KDW?
In haar rapport merkt het RIVM op dat het huidige demissionaire kabinet voornemens is de KDW uit de wet te halen en te vervangen door doelen voor emissiereductie en de gemeten staat van de natuur. Op basis van emissiereductie kan de veehouder zelf sturen en is niet afhankelijk van iets dat inmiddels als een politiek instrument wordt gezien, met ingewikkelde berekeningen, deels fictieve metingen en soms onmogelijke uitkomsten. Dat laatste heeft het RIVM er overigens niet bij gezet.
Tekst: Gerben Hofman
Beeld: beeldarchief Prosu BV
