De ziekte van Gumboro, ook bekend als infectieuze bursitis of infectious bursal disease (IBD), wordt veroorzaakt door het Gumborovirus. Sinds 1986 is de zeer virulente Gumboroveldstam (very virulent IBDV/vvIBDV) in Nederland aanwezig.
De natuurlijke infectie treedt op wanneer het virus wordt opgenomen via de bek. Het virus vermenigvuldigt zich krachtig in de bursa van Fabricius, een orgaan in kippen dat essentieel is voor de productie van immuuncellen. Dit virus heeft de capaciteit om het immuunsysteem van de kip te onderdrukken en leidt tot hoge sterftecijfers. Vooral bij legkuikens werd deze hoge sterfte opgemerkt, terwijl bij vleeskuikens de sterfte minder hoog was en bij snelgroeiende rassen zelfs laag kon zijn. Conceptkuikens vertoonden doorgaans een hogere sterfte dan snelgroeiende rassen. Immuunsuppressie kon echter bij alle geïnfecteerde kuikens leiden tot teleurstellende technische resultaten.
Genetische veranderingen
Sinds 2014 zijn er in Nederland genetische veranderingen waargenomen in de vvIBDV-stammen. De recente stammen die sinds 2017 zijn geïdentificeerd, verschillen van de oudere stammen. Deze nieuwe stammen, met 98,1% homologie ten opzichte van de oude stammen (die 100% homologie hadden met DV86), lijken nu dominant te zijn. Monitoringgegevens tonen aan dat deze veranderde vvIBDV-stammen sinds 2017 zijn aangetroffen op tientallen bedrijven, zowel bij vleeskuikens als bij opfok-leghennen, verspreid over het hele land.
De getroffen bedrijven vertoonden variërende symptomen, waaronder sluimerende verhoogde sterfte, natte stallen, verminderde groei en teleurstellende technische resultaten. In 2019 werd het vermogen van dit virus om ziekte te veroorzaken bij kuikens onderzocht, wat resulteerde in ernstige schade aan de bursa, hoewel er geen sterfgevallen werden waargenomen bij legkuikens en vleeskuikens.
In 2020 werd in een praktijkonderzoek het vermogen van zowel de oude veldstam (100% DV86) als de recente veldstam (98,1% DV86) beoordeeld om de maternale immuniteit te doorbreken, die was opgewekt door vaccinaties. Beide Gumborostammen waren in staat om infecties te veroorzaken bij alle geteste groepen, met aanzienlijke schade aan de bursa en detecteerbaar Gumborovirus via PCR. Dit duidt erop dat de doorbraaktiter hoger ligt dan een ELISA-titer van 1.000 (titergroep 2 op de GD-uitslag), waardoor het veldvirus in staat is om infecties te veroorzaken voordat een levend vaccin effectief is.
Is de recente veldstam klinisch relevant?
Nu rijst de vraag of de recente veldstam klinisch relevant is. Het klassieke ziektebeeld met pieken in uitval, spierbloedingen en gezwollen bursa’s wordt zelden gezien. Het is echter nog niet duidelijk of een infectie op 2 weken leeftijd leidt tot een verslechtering van het afweersysteem. Er bestaat een mogelijkheid dat de recente veldstam de reactie op vaccinaties vermindert en/of meer problemen veroorzaakt door andere ziekteverwekkers. In 2022 en 2023 is in samenwerking met de Veterinaire Monitoring Pluimvee het voorkomen van de recente Gumborostam onderzocht bij zowel gezonde koppels als koppels met problemen, wat een beter beeld zal geven van de prevalentie van de ziekte van Gumboro en de rol van het virus bij zichtbare en onzichtbare problemen.
Bron: GD Diergezondheid
