“Een traaggroeiend ras is geen garantie op het voorkomen van voetzoollaesies.” Business development-medewerker Lotte Kroeze van pluimveeslachterij Plukon stelt dat de problemen met de contactontsteking toenemen, zowel bij snel- als traaggroeiende rassen. “Of Plukon gaat korten op slechte looppoten? Nog niet, maar het is ook niet ondenkbaar.”
Kroeze stelt dat management een belangrijke factor is, bij het ontstaan en voorkomen van voetzoollaesies. “Een belangrijke parameter voor het welzijn van het pluimvee. Slachterijen en pluimveehouders gaat steeds meer voetzoollaesiescores communiceren. Ook voor de certificering is het van belang dat de scores verder verlagen”, gaf ze tijdens een speciaal webinar aan. De Gezondheidsdienst voor Dieren organiseerde woensdag de online kennisbijeenkomst samen met Plukon en voerleverancier ForFarmers.
Kuikens vertonen afwijkend gedrag
Het webinar vindt plaats in een jaargetijde dat er steeds meer problemen met voetzoollaesies voorkomen. “Is dat nou zo erg?”, stelt veterinair patholoog Naomi de Bruijn van Royal GD de retorische vraag, “Het betreft een contactontsteking en dat laat zien dat het wel degelijk pijnlijk is voor het kuiken. Uit onderzoek blijkt ook dat voetzoollaesies afwijkend gedrag veroorzaakt. Het kan leiden tot afwijkend lopen, kreupelheid, onvoldoende groei en bacteriële infecties.”
Nat strooisel is grootste risico
De belangrijkste risicofactor bij het ontstaan van voetzoollaesies is strooiselkwaliteit. “Natgeslagen strooisel met irriterende stoffen en bacteriën in de laag.” Management en diergezondheid zijn de belangrijkste knoppen om aan te draaien. “Daar moeten we wat mee.” Een afwijkende darmgezondheid kan er voor zorgen dat het vleeskuiken meer vocht kwijt moet, met als gevolg natte mest en nat strooisel. “Reo- en rotavirussen, coccidiose en astrovriussen kunnen schade veroorzaken. Ook een stadium van dysbacteriose, infectiedruk en vaccinatie tegen IB en Gumboro kunnen een negatief effect in de stal veroorzaken.”
Herstel van voetzoollaesies is alleen in een vroeg stadium mogelijk. “Bovendien kost het tijd, die het vleeskuiken niet heeft.” Het belangrijkste advies van De Bruijn is om met strooiselkwaliteit en hygiënemaatregelen te sturen op diergezondheid. “Denk aan het programma voor het beheersen van coccidiose, het in kaart brengen van de virusdruk met de VIR-check en vaccinatie op maat. Uiteindelijk is voorkomen beter dan genezen.”
Factoren om mee te sturen
ForFarmers heeft met de FeedFit Scan een tool om problemen met voetzoollaesies te voorkomen. “Het begint met ventilatie en stalklimaat. Controleer jaarlijks de instellingen van de klimaatmeters en -apparatuur, sensoren en ook de klepmotoren. Er is namelijk een duidelijk verband tussen luchtvochtigheid en voetzoollaesies”, stelt vleeskuikenspecialist Ruud van Wee van ForFarmers.
In de ogen van Van Wee is turf het meest optimale strooisel. Gemalen stroblokjes (crush) of houtkrullen voldoen ook. “In Nederland zien we het eigenlijk niet meer, maar lang stro kan echt niet mee.”
FeedFit voer
Voer is een ander belangrijke factor. “Maar ga niet schakelen met voer als er stress is, maar alleen als daar geen sprake van is”, is het advies van Van Wee, “We hebben hiervoor FeedFit voer met speciaal toegevoegde vezels die darm en maag stimuleren. Het gaat om haver, havervezels en hele tarwe. Daar zitten er aminozuren in plaats van ruw eiwit, energie en vitaminen, waarbij we weten dat het kuiken van bepaalde mineralen niet te veel moet hebben.”
Oude nippels vermorsen niet, ze verspillen
Ook de drinkwatervoorziening is een aandachtspunt om te voorkomen dat het strooisel nat wordt. “Vervang drinknippels iedere acht jaar, want tegen die tijd hebben het niet meer over vermorsen maar om verspillen. Dat vocht komt toch in het strooisel terecht. Meet de wateropbrengst van de nippen, zorg voor lage druk en zorg er voor dat de lijnen op de juiste hoogte komen.” De licht- en luchtverdeling moet ook in orde zijn. Voorkomen moet worden dat kuikens niet meer op plekken gaan zitten waar het te donker of koud is. “Kijk eens van bovenaf, bijvoorbeeld een trap, om te bepalen of er plekken zijn waar de verdeling niet optimaal is.”
Ook problemen in droge stal
Naomi de Bruijn stelt dat ook in droge stallen problemen voor komen. “Mechanische prikkeling of diergezondheidsproblemen kunnen daar aan ten grondslag liggen. Laat in zo’n geval ook een specialist naar de situatie te kijken. We weten in ieder geval dat nat strooisel risicoverhogend is.” Een één op één relatie tussen voetzoollaesies en afkeur is er volgens De Bruijn niet. “Maar er zijn wel degelijk studies waarin we meer afkeur zien en er meer aan de hand is.”
“Voetzoollaesies is gewoon een pijnlijke zaak. Dus moeten we aandacht hebben voor preventie.”
Tekst: Martin de Vries
Afbeelding: Royal GD
