Drinknippels voor pluimvee zijn ontwikkeld om schoon en vers drinkwater te kunnen geven. Een gesloten drinknippelsysteem is hygiënischer dan open ronddrinkers of cups en borgt beter de kwaliteit van het water die door de dieren opgenomen wordt. Het vergt ook veel minder arbeid om het systeem schoon te houden. Een gesloten systeem leent zich er ook goed voor om wateroplosbare middelen aan de dieren te verstrekken. Dit wordt via een doseringssysteem veel toegepast voor onder andere vaccins, medicaties, vitamines, mineralen en zuren. Hierbij ontstaat echter het risico dat deze middelen het systeem vervuilen.
Om een systeem schoon te maken en te houden wordt regelmatig doorspoelen met water geadviseerd wat ook met een automatisch spoelsysteem kan. Vaak wordt er ook gebruik gemaakt van schoonmaak/ontsmettingsmiddelen zoals chloor-oplossingen, waterstofperoxide, zuren en andere samengestelde middelen. Al deze middelen hebben een meer of minder agressieve werking op het materiaal van drinknippelsystemen wat de levensduur van het systeem of onderdelen hiervan sterk kan verkorten.
Schoon en gefilterd water bij drinknippels
De eerste vereiste van een drinknippelsysteem is om de dieren te voorzien van voldoende schoon en vers drinkwater. De kwaliteit van het binnenkomende water is belangrijk en moet regelmatig gecontroleerd en indien nodig gefilterd of behandeld worden. De aanvoercapaciteit moet voldoende zijn waarbij men rekening moet houden met piekvraag bij grotere dieren, voergiften/lichtschema en warm weer.
Aanvoer- en opnamesnelheid
De opnamesnelheid van water is belangrijk omdat een kip zo snel mogelijk wil drinken zeker wanneer er sprake is van een beperking van water en/of voer. Voor vleeskuikens geldt als vuistregel: de leeftijd in weken keer zeven plus twintig in milliliters per minuut als de maximale snelheid waarmee ze kunnen drinken. Voor hele zware vleeskuikens en moederdieren is dus honderd milliliter per minuut wateropbrengst meer dan voldoende. Hierbij moeten er wel voldoende nippels aanwezig zijn waarbij de norm voor VAL-CO twaalf tot vijftien vleeskuikens per nippel onder Nederlandse omstandigheden.
Optimale drinkhoek en hoogte drinklijnen van drinknippels
Voor kippen om snel te kunnen drinken is de optimale drinkhoek en de hoogte van de drinklijnen van belang. Bij eendagskuikens wijzigt de optimale drinkhoek van 30-45 graden tot 70 – 80 graden tegen twee weken leeftijd. De nippels worden bij opzet op ooghoogte van de eendagskuikens gehangen zodat ze de glinstering van de vochtige nippels zien wat ze aantrekt om naar te pikken waarmee ze leren uit nippels te drinken. Grotere kippen drinken het best wanneer de nippel goed bereikbaar is met de nek bijna recht omhoog en beide poten plat op de grond staand. Bij jonge kuikens is gedurende de eerste twee weken het bijna dagelijks afstellen van het drinknippelsysteem uitermate belangrijk. Zowel de hoogte van de nippellijn als de druk moeten met de kuikens meegroeien welke in deze eerste levensfase het hardst groeien.
Wat is de geschikte waterdruk voor drinknippels?
Over de juiste waterdruk in de nippellijn is veel discussie zeker bij problemen met vochtig strooisel en voetzoollaesies. Dit begint vaak in de eerste twee weken en de druk omlaag is een veelal gegeven advies. Snel wordt er gesproken over lekkende nippels maar bijna altijd vermorsen de dieren water tijdens het drinken.
VAL-CO adviseert de eerste twee weken na opzet dagelijks de hoogte van de nippellijnen en de waterdruk volgens onderstaande tabel te verhogen en de strooisel kwaliteit en de nek- en borstveren van de kuikens te controleren op vocht. Zodra het strooisel en de kuikens vochtig aanvoelen de waterdruk niet meer verhogen tot dit verbeterd. De hoogte van de lijnen echter wel blijven aanpassen meegroeiend met de kuikens.
Wateropbrengst
Mogelijke andere redenen voor vermorsing zijn een te hoge of te lage wateropbrengst van de nippels of nippels met een verschillende wateropbrengst bij dezelfde druk.
Te hoge wateropbrengst kan wanneer de waterdruk te hoog is of als versleten nippels veel meer water geven dan in onderstaande grafiek. Een nippel is versleten wanneer deze twee keer of meer water geeft dan aangegeven in de grafiek. Te lage druk of verschillende wateropbrengst kan concurrentie door de kippen veroorzaken en vermorsing bij nippels meer water geven. Bij te lage druk kan dit dicht bij de drukregelaar, in een lager en doorhangend gedeelte van de lijn en aan het eind van de lijn voorkomen. Na gedeeltelijke vervanging met nieuwe nippels geven de ingesleten oudere nippels in dezelfde drinklijn duidelijk meer water waardoor concurrentie kan optreden. Er zijn minder problemen met nat strooisel bij het gebruik van lekschaaltjes onder de nippels maar dat is geen oplossing van het echte probleem.
Wat doen bij slijtage van drinknippels?
Slijtage van nippels kan versneld worden indien de watergift gerantsoeneerd of beperkt wordt en de kippen spelen met de droge nippels. De nippels worden hierbij vaker geactiveerd en droge nippels sneller slijten gezien de smerende waterfilm afwezig is. Hierdoor is de levensduur van drinknippels bij onder andere moederdieren vaak korter en zullen de nippels sneller vervangen moeten worden.
Meten is weten
VAL-CO adviseert goed vlak hangende lijnen met dezelfde type en leeftijd nippels per lijn en dezelfde wateropbrengst voor alle nippels in een stal. Wateropbrengst van de nippels en lijnen regelmatig verspreidt door de stal controleren want meten is weten!
Voor het afstellen van de juiste waterdruk in de nippelleiding is het belangrijk dat de drukregelaar juist werkt. Het belangrijkste onderdeel hierbij is het rubberen membraan in de regelaar die na verloop van tijd oprekt. Het gebruik van chemische middelen in het drinknippelsysteem kan een negatief effect hebben op de levensduur van het membraan. Wanneer er hoge doseringen van agressieve middelen gebruikt worden is het te adviseren om jaarlijks de regelaar of het membraan te vervangen. Ook de plastic onderdelen van een drukregelaar kunnen door gebruik van verschillende chemische middelen verzwakken en sneller kapot gaan. Het regelmatig contoleren en op tijd vervangen van regelaars of onderdelen voorkomt problemen gedurende een productieronde en verzekerd goede resultaten doordat de dieren de juiste hoeveelheid vers en schoon water krijgen.
Tekst: Rik Verweij Ing BSc, General Manager VAL-CO BV
